Tổng quan về Thông tư 99/2025/TT-BTC và đối tượng áp dụng
Thông tư 99/2025/TT-BTC được xây dựng trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng và tiến trình chuyển đổi số trong quản lý tài chính diễn ra mạnh mẽ. Văn bản này không chỉ đơn thuần là việc sửa đổi kỹ thuật hạch toán, mà xác lập một hệ tư tưởng quản trị mới: Chuyển dịch từ việc tuân thủ thụ động các khuôn mẫu hành chính cứng nhắc sang cơ chế tự chủ gắn liền với trách nhiệm giải trình.
Các nội dung nền tảng bao gồm:
- Hiệu lực thi hành chính thức: Thông tư chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026, áp dụng cho niên độ kế toán bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026, chấm dứt hoàn toàn hơn một thập kỷ áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC.
- Phạm vi điều chỉnh toàn diện: Hướng dẫn chi tiết và đồng bộ bốn trụ cột nghiệp vụ kế toán gồm: Quy chuẩn lập, ký và lưu trữ chứng từ kế toán; danh mục và kết cấu hệ thống tài khoản kế toán; phương pháp mở sổ, ghi sổ, khóa sổ kế toán; quy trình lập, trình bày và công bố Báo cáo tài chính năm.
- Đối tượng áp dụng bắt buộc: Áp dụng đối với toàn bộ các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và các tập đoàn kinh tế hoạt động theo pháp luật Việt Nam.
- Quy định đối với các đơn vị đặc thù: Các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam áp dụng chế độ kế toán theo hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành riêng biệt.
- Phân định giữa kế toán và nghĩa vụ thuế: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn công tác ghi nhận số liệu và trình bày báo cáo trung thực, hợp lý theo nguyên tắc kế toán; việc xác định nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng hoặc quy định về việc hộ kinh doanh được miễn thuế vẫn tuân thủ chặt chẽ theo các luật thuế hiện hành.
Việc nắm rõ khung khổ pháp lý nền tảng giúp chủ doanh nghiệp và kế toán trưởng định vị chính xác vị thế pháp lý của đơn vị mình, ngăn ngừa các rủi ro xử phạt vi phạm hành chính về chế độ kế toán ngay từ đầu năm 2026.

Kiểm tra hồ sơ và chứng từ kế toán
10 điểm mới cốt lõi của Thông tư 99/2025/TT-BTC
Thông tư 99/2025/TT-BTC mang lại những cải cách sâu rộng, tháo gỡ triệt để những bất cập tồn tại nhiều năm qua của chế độ kế toán cũ. Dưới đây là phân tích chi tiết 10 điểm thay đổi trọng yếu mà đội ngũ kế toán và nhà quản trị bắt buộc phải nắm vững:
Thay thế toàn diện Thông tư 200/2014/TT-BTC từ năm 2026
Kể từ thời điểm có hiệu lực, Thông tư 99/2025/TT-BTC thiết lập một chế độ kế toán doanh nghiệp độc lập và hoàn toàn mới, đồng thời bãi bỏ các văn bản pháp lý tiền nhiệm:
- Toàn bộ nội dung của Thông tư số 200/2014/TT-BTC ban hành ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính chính thức hết hiệu lực pháp lý từ ngày 01/01/2026.
- Văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 200/2014/TT-BTC ban hành ngày 21/03/2016 cũng đồng thời chấm dứt hiệu lực áp dụng.
- Các danh mục tài khoản, mẫu sổ kế toán và hệ thống biểu mẫu chứng từ ban hành kèm theo các thông tư cũ đều không còn giá trị tham chiếu kể từ năm tài chính 2026.
- Nguyên tắc không hồi tố văn bản hết hiệu lực: Các nghiệp vụ kinh tế phát sinh từ ngày 01/01/2026 bắt buộc phải áp dụng chuẩn mực và tài khoản của Thông tư 99/2025/TT-BTC, tuyệt đối không được sử dụng các quy định đã bị bãi bỏ của Thông tư 200/2014/TT-BTC.
Sự thay thế toàn diện này đòi hỏi các doanh nghiệp phải chuyển đổi đồng bộ toàn bộ hệ thống sổ sách kế toán, không thể áp dụng phương pháp chắp vá hay duy trì song song hai chế độ kế toán trong cùng một niên độ.
Quyền tự thiết kế biểu mẫu chứng từ kế toán doanh nghiệp
Một trong những bước tiến cởi mở và tiến bộ nhất của Thông tư 99/2025/TT-BTC là việc xóa bỏ hoàn toàn tính chất bắt buộc của hệ thống biểu mẫu chứng từ in sẵn:
- Xóa bỏ danh mục biểu mẫu bắt buộc: Doanh nghiệp không còn phải sử dụng cứng nhắc các mẫu phiếu thu, phiếu chi, phiếu nhập kho, phiếu xuất kho theo khuôn mẫu đóng khung trước đây của Bộ Tài chính.
- Quyền tự chủ thiết kế biểu mẫu: Doanh nghiệp được hoàn toàn chủ động xây dựng định dạng, bố cục và bổ sung các trường thông tin quản trị riêng trên chứng từ nội bộ để phù hợp nhất với mô hình vận hành và phần mềm quản lý của đơn vị.
- Bảo đảm 7 yếu tố pháp lý bắt buộc: Mọi chứng từ tự thiết kế phải đáp ứng đầy đủ quy định tại Điều 16 Luật Kế toán gồm: Tên gọi chứng từ; ngày tháng năm lập; số hiệu chứng từ; tên, địa chỉ, mã số thuế của các bên liên quan; nội dung nghiệp vụ kinh tế; số lượng, đơn giá và số tiền; chữ ký, họ tên của những người chịu trách nhiệm.
- Tối ưu hóa quy trình nhập liệu số: Doanh nghiệp có thể thiết kế biểu mẫu hiển thị trực tiếp trên giao diện phần mềm, cho phép in ấn linh hoạt hoặc phát hành chứng từ điện tử tức thì, giảm tải hơn 70% thời gian lập chứng từ giấy thủ công.
Sự thay đổi này giúp các doanh nghiệp tinh gọn tối đa bộ máy hành chính giấy tờ, tạo điều kiện thuận lợi để ứng dụng các giải pháp tự động hóa quy trình kế toán nội bộ.
Chủ động mở rộng và điều chỉnh hệ thống tài khoản kế toán
Trước đây, Thông tư 200/2014/TT-BTC kiểm soát rất chặt chẽ hệ thống tài khoản, khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn khi muốn theo dõi chi tiết theo yêu cầu quản trị. Thông tư 99/2025/TT-BTC đã gỡ bỏ hoàn toàn nút thắt này:
- Quyền can thiệp cấu trúc tài khoản: Doanh nghiệp được quyền tự điều chỉnh tên gọi, ký hiệu chữ số và kết cấu nội dung phản ánh của các tài khoản kế toán cấp 1, cấp 2 nhằm phù hợp nhất với đặc thù sản xuất kinh doanh của đơn vị.
- Tự do mở tài khoản cấp chi tiết: Doanh nghiệp được chủ động mở thêm các tài khoản cấp 3, cấp 4 hoặc các phân nhóm quản trị sâu hơn mà không cần phải gửi văn bản xin phê duyệt hay chờ đợi văn bản chấp thuận bằng văn bản từ Bộ Tài chính.
- Ứng dụng phân tích quản trị đa chiều: Doanh nghiệp có thể phân tách tài khoản 156 thành các tài khoản con như 15611 (Hàng hóa tại cửa hàng số 1), 15612 (Hàng hóa tại cửa hàng số 2), 1562 (Hàng gửi kho tổng) để theo dõi chính xác biến động tồn kho, tỷ suất lợi nhuận cũng như áp dụng đúng mức thuế suất bán buôn bán lẻ tại Việt Nam cho từng kênh phân phối.
- Yêu cầu tính nhất quán số liệu: Dù được quyền tự mở rộng, doanh nghiệp phải đảm bảo nguyên tắc nhất quán trong suốt niên độ kế toán và giải trình rõ ràng cấu trúc tài khoản tự mở trong bản Thuyết minh Báo cáo tài chính.
Quy định linh hoạt này biến hệ thống tài khoản kế toán từ một công cụ phục vụ kê khai bên ngoài trở thành công cụ đắc lực hỗ trợ phân tích hiệu quả kinh doanh cho ban điều hành doanh nghiệp.
Bổ sung nhóm tài khoản theo dõi tài sản sinh học theo IFRS
Tiệm cận với Chuẩn mực Kế toán Quốc tế IAS 41 (Nông nghiệp), Thông tư 99/2025/TT-BTC lần đầu tiên đưa nhóm tài sản sinh học vào khuôn khổ kế toán chính thống tại Việt Nam:
- Định danh rõ nhóm tài sản sinh học: Bao gồm các loại động vật sống phục vụ mục đích sinh sản, lấy sữa, lấy thịt (đàn bò sữa, đàn lợn giống) và các loại thực vật lâu năm tạo sản phẩm định kỳ (vườn cây cao su, vườn cây ăn quả, rừng trồng lấy gỗ).
- Phân định rạch ròi với hàng tồn kho: Thông tư hướng dẫn tách biệt rõ ràng giữa tài sản sinh học đang trong quá trình sinh trưởng (thuộc nhóm tài sản dài hạn) với các sản phẩm nông sản đã thu hoạch chuyển vào kho chờ tiêu thụ (hạch toán là hàng tồn kho).
- Phương pháp đo lường giá trị hiện đại: Cho phép doanh nghiệp áp dụng phương pháp xác định giá trị hợp lý (fair value) trừ chi phí bán ước tính tại thời điểm ghi nhận, phản ánh trung thực giá trị tài sản thay vì chỉ ghi nhận theo giá gốc lịch sử đã bị lỗi thời.
- Tháo gỡ điểm nghẽn huy động vốn: Giúp các doanh nghiệp nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản có cơ sở pháp lý vững chắc để hạch toán tài sản, minh bạch hóa Báo cáo tài chính khi thẩm định hồ sơ vay vốn ngân hàng hoặc thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
Đây là cải cách mang tính đột phá, tạo động lực thúc đẩy các doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao chuyển đổi mô hình hạch toán minh bạch theo chuẩn mực quốc tế.
Chuẩn hóa tên gọi và mẫu biểu Báo cáo tài chính theo IFRS
Nhằm đồng bộ hóa ngôn ngữ tài chính với các thị trường vốn quốc tế, Thông tư 99/2025/TT-BTC đã tái cấu trúc và chuẩn hóa tên gọi của hệ thống Báo cáo tài chính doanh nghiệp:
- Đổi tên Bảng cân đối kế toán: Chính thức đổi thành Báo cáo tình hình tài chính (Statement of Financial Position), nhấn mạnh bản chất phản ánh toàn diện nguồn lực kinh tế và cơ cấu vốn của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định.
- Đổi tên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: Chính thức đổi thành Báo cáo lãi lỗ và thu nhập toàn diện (Statement of Profit or Loss and Other Comprehensive Income), tiếp cận khái niệm thu nhập toàn diện bao gồm cả các khoản lãi, lỗ chưa thực hiện từ đánh giá lại tài sản.
- Bổ sung các chỉ tiêu phân tích rủi ro tài chính: Báo cáo tài chính mới bổ sung các mã chỉ tiêu phản ánh chi tiết về công cụ tài chính phái sinh, giá trị tổn thất tài sản (Impairment), tài sản thuế thu nhập hoãn lại và các khoản dự phòng tái cơ cấu.
- Nâng cao chuẩn mực thuyết minh: Bản Thuyết minh Báo cáo tài chính đòi hỏi thuyết minh chi tiết về chính sách quản trị rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng, biến động tỷ giá và các giao dịch với các bên liên quan nhằm chống chuyển giá, gian lận số liệu.
Cải cách này giúp Báo cáo tài chính của doanh nghiệp Việt Nam có tính tương đồng cao, dễ dàng so sánh và được chấp nhận rộng rãi bởi các định chế tài chính quốc tế.
Bổ sung quy định kiểm soát nội bộ và phân cấp kế toán
Một điểm mới nổi bật chưa từng xuất hiện trong các chế độ kế toán trước đây là việc luật hóa yêu cầu thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ gắn liền với công tác kế toán:
- Bắt buộc phân định ba vai trò độc lập: Doanh nghiệp phải tổ chức bộ máy kế toán theo nguyên tắc bất kiêm nhiệm, phân định rõ ràng giữa người đề xuất phát sinh nghiệp vụ, người trực tiếp thực hiện thanh toán/xuất kho và cấp quản lý kiểm tra, phê duyệt.
- Thiết lập ma trận phân quyền tài chính: Ban hành quy định cụ thể về hạn mức duyệt chi tài chính cho từng cấp bậc quản trị (Cửa hàng trưởng, Kế toán trưởng, Giám đốc tài chính, Tổng Giám đốc), nghiêm cấm việc phê duyệt vượt thẩm quyền.
- Chuẩn hóa quy trình đối soát ba bên: Bắt buộc áp dụng quy trình kiểm soát đối khớp ba bên (Three-way matching) giữa Đơn đặt hàng (Purchase Order) - Biên bản giao nhận nhập kho (Goods Receipt) - Hóa đơn tài chính (Invoice) trước khi giải ngân thanh toán.
- Triệt tiêu nguy cơ thất thoát dòng tiền: Việc chuẩn hóa kiểm soát nội bộ giúp doanh nghiệp phát hiện sớm các hành vi lập khống chứng từ chi, gian lận công nợ và thất thoát nguyên vật liệu, bảo vệ an toàn tài sản của đơn vị.
Quy định này buộc các doanh nghiệp phải chuyên nghiệp hóa hệ thống quản trị, biến phòng kế toán từ bộ phận ghi chép đơn thuần thành trung tâm kiểm soát rủi ro cho toàn doanh nghiệp.
Quy định linh hoạt về đơn vị tiền tệ và tỷ giá ngoại tệ
Thông tư 99/2025/TT-BTC tạo hành lang thông thoáng, linh hoạt cho các doanh nghiệp có tỷ trọng giao dịch thương mại quốc tế lớn:
- Tiêu chí lựa chọn đồng tiền kế toán: Doanh nghiệp có phần lớn doanh thu bán hàng, chi phí đầu vào, hợp đồng vay nợ phát sinh và thanh toán bằng ngoại tệ được quyền chọn đồng ngoại tệ đó làm đơn vị tiền tệ chính thức để ghi sổ kế toán.
- Quy định chuyển đổi khi nộp báo cáo: Khi phát hành Báo cáo tài chính để nộp cho cơ quan thuế, cơ quan quản lý nhà nước tại Việt Nam, doanh nghiệp bắt buộc phải quy đổi Báo cáo tài chính lập bằng ngoại tệ sang Đồng Việt Nam (VND) theo các nguyên tắc tỷ giá quy định.
- Chuẩn hóa áp dụng tỷ giá giao dịch: Quy định rõ việc sử dụng tỷ giá mua, tỷ giá bán thực tế của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch tại thời điểm nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
- Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái: Hướng dẫn chi tiết phương pháp hạch toán chênh lệch tỷ giá phát sinh trong kỳ vào doanh thu tài chính (TK 515) hoặc chi phí tài chính (TK 635), và đánh giá lại số dư tiền, nợ phải thu, nợ phải trả có gốc ngoại tệ tại thời điểm khóa sổ lập BCTC.
Các điều khoản này giúp doanh nghiệp FDI và các đơn vị xuất nhập khẩu giảm bớt gánh nặng hạch toán chênh lệch tỷ giá ảo, phản ánh đúng bản chất hiệu quả kinh doanh của dòng tiền thực tế.
Chuẩn hóa thời điểm lập ký và lưu trữ chứng từ điện tử
Trong bối cảnh toàn bộ nền kinh tế thực hiện phủ sóng hóa đơn điện tử, Thông tư 99/2025/TT-BTC hoàn thiện hành lang pháp lý về tính pháp lý của chứng từ số:
- Quy định nghiêm ngặt về tính thời điểm: Chứng từ kế toán phải được lập ngay tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ kinh tế hoặc ngay sau khi nghiệp vụ hoàn thành. Nghiêm cấm tuyệt đối hành vi lập khống, lập lùi ngày hoặc lập bù chứng từ sai lệch thời điểm.
- Xác thực giá trị pháp lý của chữ ký số: Thừa nhận chữ ký số, chữ ký điện tử của người đại diện pháp luật, kế toán trưởng và các cá nhân liên quan trên chứng từ điện tử có giá trị pháp lý tương đương chữ ký tay và con dấu đóng trên chứng từ giấy.
- Chuẩn hóa quy trình lưu trữ điện tử: Cho phép doanh nghiệp lưu trữ toàn bộ hồ sơ kế toán dưới dạng dữ liệu điện tử an toàn, bảo đảm tính toàn vẹn thông tin, không bị chỉnh sửa trái phép và có khả năng truy xuất, kết xuất in ra bản giấy nguyên gốc khi cơ quan thuế yêu cầu thanh tra.
- Rút ngắn thời gian lưu trữ vật lý: Giúp doanh nghiệp cắt giảm tới 90% chi phí in ấn biểu mẫu, diện tích kho bãi lưu trữ hồ sơ giấy và loại bỏ hoàn toàn nguy cơ thất lạc, ẩm mốc, cháy nổ tài liệu kế toán.
Sự đồng bộ này là cơ sở vững chắc để doanh nghiệp tự tin loại bỏ hoàn toàn các loại chứng từ giấy rườm rà, tiến tới mô hình văn phòng số không giấy tờ trong công tác kế toán.
Quyền tự ban hành Quy chế hạch toán kế toán nội bộ
Nhằm tôn trọng quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp, Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định cụ thể về thẩm quyền ban hành Quy chế hạch toán kế toán nội bộ:
- Thẩm quyền phê duyệt quy chế: Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp có quyền ký ban hành Quy chế hạch toán kế toán riêng biệt, áp dụng thống nhất cho toàn bộ hệ thống các phòng ban, chi nhánh và công ty trực thuộc.
- Nội dung quy chế bắt buộc bao quát: Quy chế phải xác định rõ phương pháp kế toán áp dụng (phương pháp tính giá xuất kho bình quân gia quyền hay nhập trước xuất trước; phương pháp trích khấu hao tài sản cố định; nguyên tắc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho và nợ phải thu khó đòi).
- Đồng bộ quy trình ghi nhận doanh thu: Quy định chi tiết các điều kiện ghi nhận doanh thu đối với các phương thức bán lẻ tại quầy, bán hàng thanh toán sau, bán hàng qua các sàn thương mại điện tử nhằm tránh tình trạng ghi nhận sai lệch kỳ kế toán.
- Giá trị pháp lý trong giải trình thuế: Bản Quy chế hạch toán kế toán nội bộ được ban hành đúng quy chuẩn là văn bản pháp lý tối quan trọng để doanh nghiệp giải trình, bảo vệ chi phí hợp lý hợp lệ khi cơ quan thuế thực hiện kiểm tra quyết toán thuế.
Việc ban hành quy chế giúp doanh nghiệp thiết lập một chuẩn mực kế toán bất biến, không bị xáo trộn hay phụ thuộc vào sự thay đổi nhân sự kế toán tại từng thời kỳ.
Yêu cầu số hóa và nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán
Toàn bộ 9 điểm thay đổi nêu trên đều hội tụ tại điểm thay đổi thứ 10: Yêu cầu bắt buộc về năng lực công nghệ và tính sẵn sàng của hệ thống phần mềm kế toán:
- Cập nhật danh mục tài khoản và mẫu biểu BCTC mới: Phần mềm kế toán bắt buộc phải cập nhật bộ mã tài khoản mới, biểu mẫu Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo lãi lỗ và thu nhập toàn diện theo đúng chuẩn Thông tư 99/2025/TT-BTC.
- Tính năng lưu vết kiểm toán bắt buộc: Phần mềm phải tích hợp tính năng nhật ký hệ thống (Audit Trail) không thể bị xóa bỏ, ghi nhận tự động danh tính người tạo lập, người sửa đổi số liệu, nội dung chỉnh sửa và mốc thời gian chi tiết đến từng giây.
- Liên thông tự động với phần mềm quản lý bán hàng: Đòi hỏi dữ liệu đơn hàng, xuất bán lẻ, phiếu thu tiền từ giải pháp quản lý bán hàng và hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền phải được liên thông tự động theo thời gian thực vào phần mềm kế toán, chấm dứt hoàn toàn tình trạng nhập tay số liệu hai lần gây sai lệch.
- Cảnh báo sớm rủi ro chuyển tiếp số liệu: Các phần mềm lạc hậu không được nâng cấp sẽ không thể kết xuất Báo cáo tài chính theo định dạng chuẩn XML nộp cho cơ quan thuế, đồng thời tiềm ẩn rủi ro sai lệch số dư chuyển tiếp niên độ 2025 - 2026.
Đầu tư nâng cấp công nghệ kế toán không còn là lựa chọn bổ sung mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tồn tại và tuân thủ đúng pháp luật trong năm tài chính 2026.

Sắp xếp sổ sách để chuẩn bị số hóa
So sánh điểm khác biệt giữa Thông tư 99 và Thông tư 200
Nhằm cung cấp cái nhìn trực quan và toàn diện nhất cho người làm kế toán, bảng tổng hợp dưới đây phân tích chi tiết các điểm đối lập giữa chế độ kế toán cũ (Thông tư 200/2014/TT-BTC) và chế độ kế toán mới (Thông tư 99/2025/TT-BTC):
| Tiêu chí nghiệp vụ | Thông tư 200/2014/TT-BTC (Cũ) | Thông tư 99/2025/TT-BTC (Mới) | Ý nghĩa thực tiễn cho doanh nghiệp |
|---|---|---|---|
| Biểu mẫu chứng từ kế toán | Áp dụng hệ thống mẫu biểu cứng, in sẵn do Bộ Tài chính ban hành, mang tính chất áp đặt hành chính. | Doanh nghiệp hoàn toàn tự chủ thiết kế mẫu biểu, chỉ cần bảo đảm đủ 7 yếu tố cấu thành theo Luật Kế toán. | Tối ưu hóa quy trình nhập liệu số, linh hoạt tùy chỉnh biểu mẫu trực tiếp trên phần mềm quản lý. |
| Hệ thống tài khoản chi tiết | Kiểm soát khắt khe tài khoản cấp 1, cấp 2; việc sửa đổi hoặc mở tài khoản mới phải làm công văn xin phép Bộ Tài chính. | Doanh nghiệp tự quyền sửa đổi tên, ký hiệu mã số và mở thêm tài khoản chi tiết cấp 3, cấp 4 mà không cần xin phép. | Phân tích dữ liệu doanh thu, chi phí, công nợ đa chiều, phục vụ chính xác bài toán quản trị nội bộ. |
| Kế toán tài sản sinh học | Không có tài khoản riêng, phải hạch toán gộp vào tài sản cố định hoặc hàng tồn kho, không phản ánh đúng giá trị sinh trưởng. | Bổ sung nhóm tài khoản theo dõi tài sản sinh học độc lập, xác định giá trị hợp lý (fair value) tiệm cận chuẩn IAS 41 / IFRS. | Minh bạch hóa giá trị tài sản cây trồng, vật nuôi trong nông nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi thẩm định hồ sơ vay vốn. |
| Danh xưng Báo cáo tài chính | Sử dụng tên gọi truyền thống: Bảng cân đối kế toán; Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. | Chuẩn hóa tên gọi quốc tế: Báo cáo tình hình tài chính; Báo cáo lãi lỗ và thu nhập toàn diện. | Hội nhập thông lệ tài chính toàn cầu, tăng độ tin cậy khi làm việc với kiểm toán quốc tế và đối tác nước ngoài. |
| Yêu cầu kiểm soát nội bộ | Chỉ mang tính khuyến khích chung chung, không quy định cụ thể thành trách nhiệm bắt buộc trong văn bản kế toán. | Quy định bắt buộc phân định rạch ròi 3 vai trò: Đề xuất - Thực hiện - Kiểm soát phê duyệt; kiểm soát đối khớp ba bên. | Nâng cao tính tự chịu trách nhiệm của người đại diện pháp luật, triệt tiêu nguy cơ thất thoát và gian lận nội bộ. |
| Chứng từ điện tử và ký số | Ưu tiên bảo quản chứng từ giấy, việc số hóa chứng từ còn nhiều rào cản và chưa được hướng dẫn đồng bộ. | Công nhận giá trị pháp lý đầy đủ của chứng từ số, chữ ký số, cho phép lưu trữ hoàn toàn dưới dạng tệp điện tử an toàn. | Thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi số 100%, tiết kiệm hàng chục triệu đồng chi phí in ấn và lưu trữ kho bãi mỗi năm. |
| Quy chế hạch toán nội bộ | Chưa làm rõ vai trò của quy chế nội bộ, nhiều doanh nghiệp lúng túng khi giải trình phương pháp hạch toán với thuế. | Giao quyền cho người đại diện pháp luật ban hành Quy chế hạch toán kế toán riêng làm căn cứ pháp lý thống nhất toàn hệ thống. | Bảo vệ chi phí hợp lý hợp lệ khi thanh tra thuế, duy trì sự ổn định của hệ thống kế toán không phụ thuộc vào cá nhân. |
Lộ trình triển khai thực tế cho doanh nghiệp trong năm 2026
Để đảm bảo việc chuyển đổi sang Thông tư 99/2025/TT-BTC diễn ra êm đẹp, không làm gián đoạn hoạt động kinh doanh và bảo đảm số liệu kế toán liên tục, doanh nghiệp cần triển khai quyết liệt lộ trình 4 bước hành động cụ thể sau trong năm 2026:
- Bước 1 - Rà soát và kết chuyển số dư tài khoản đầu kỳ: Kế toán trưởng tiến hành lập bảng đối chiếu ma trận tài khoản giữa Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 99/2025/TT-BTC. Thực hiện các bút toán kết chuyển toàn bộ số dư cuối kỳ ngày 31/12/2025 của từng tài khoản cũ sang tài khoản mới tương ứng để xác lập số dư đầu kỳ ngày 01/01/2026 chính xác, có biên bản phê duyệt kèm theo.
- Bước 2 - Chuẩn hóa hệ thống chứng từ và quy trình số: Rà soát toàn bộ các loại phiếu thu, chi, xuất kho, nhập kho đang lưu hành. Loại bỏ các mẫu biểu thừa thãi, thiết kế lại mẫu chứng từ nội bộ mới chuẩn hóa, cấu hình trực tiếp lên phần mềm quản lý và thiết lập quy trình ký số điện tử tập trung cho các cấp quản lý.
- Bước 3 - Soạn thảo và ban hành Quy chế hạch toán kế toán mới: Bộ phận kế toán phối hợp cùng ban giám đốc xây dựng bản Quy chế hạch toán kế toán nội bộ chi tiết, xác định rõ phương pháp tính giá vốn xuất kho, phương pháp khấu hao tài sản cố định, ma trận phân quyền duyệt chi và quy trình kiểm soát nội bộ, trình người đại diện theo pháp luật ký quyết định ban hành chính thức.
- Bước 4 - Nâng cấp phần mềm và tập huấn nghiệp vụ nhân sự: Làm việc ngay với các đối tác cung cấp giải pháp công nghệ để cập nhật phần mềm kế toán lên phiên bản tương thích Thông tư 99/2025/TT-BTC, bảo đảm khả năng kết xuất BCTC chuẩn định dạng. Đồng thời tổ chức tập huấn nội bộ cho toàn bộ nhân viên kế toán, thủ kho, thu ngân để nắm vững các điểm thay đổi, tránh sai sót trong khâu nhập liệu ban đầu.
Thông tư 99/2025/TT-BTC không chỉ là một văn bản sửa đổi nghiệp vụ định kỳ, mà đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong tiến trình cải cách thể chế kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Bằng việc trao quyền tự chủ tối đa về chứng từ, tài khoản và quy chế nội bộ để tái cơ cấu dự toán tài chính, tối ưu hóa quy trình vận hành và đẩy mạnh số hóa toàn diện. Các chủ doanh nghiệp và đội ngũ kế toán cần chủ động nhập cuộc, triển khai bài bản lộ trình chuyển đổi ngay trong năm 2026.

Lập kế hoạch chuyển đổi nghiệp vụ kế toán