Thuế suất bán buôn bán lẻ tại Việt Nam cập nhật mới nhất 2026

Thuế suất bán buôn bán lẻ áp dụng cho hộ kinh doanh cá thể

Khi khởi sự kinh doanh, bên cạnh việc tìm hiểu thủ tục mở quán ăn hay mở cửa hàng bán lẻ, nắm vững nghĩa vụ thuế là yêu cầu bắt buộc. Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh hoạt động trong lĩnh vực bán buôn, bán lẻ không phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp mà thực hiện nghĩa vụ thuế theo phương pháp tỷ lệ phần trăm tính trực tiếp trên tổng doanh thu phát sinh.

Tỷ lệ thuế GTGT và thuế TNCN theo Thông tư 40/2021/TT-BTC

Căn cứ theo Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 40/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, hoạt động bán buôn, bán lẻ các loại hàng hóa được xếp vào nhóm ngành Phân phối, cung cấp hàng hóa. Tỷ lệ phần trăm tính thuế cụ thể đối với nhóm ngành này được quy định thống nhất như sau:

• Tỷ lệ thuế giá trị gia tăng (GTGT): 1% tính trên doanh thu chịu thuế.
• Tỷ lệ thuế thu nhập cá nhân (TNCN): 0,5% tính trên doanh thu chịu thuế.
• Tổng tỷ lệ nghĩa vụ thuế trực tiếp: 1,5% tính trên tổng doanh thu thực tế phát sinh.

Người nộp thuế cần lưu ý rằng doanh thu tính thuế 1,5% này bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ phát sinh trong kỳ tính thuế, kể cả các khoản thưởng doanh số, tiền hỗ trợ đạt chỉ tiêu, chiết khấu thương mại, các khoản phụ thu hoặc trợ giá nhận được từ nhà phân phối, nhà sản xuất.

Ngưỡng doanh thu chịu thuế và biểu lệ phí môn bài

Không phải mọi hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ đều phải nộp thuế ngay khi mở cửa hàng. Pháp luật thuế hiện hành quy định rõ ngưỡng doanh thu chịu thuế và các bậc nộp lệ phí môn bài hàng năm như sau:

• Ngưỡng doanh thu miễn thuế: Theo quy định hiện hành về việc hộ kinh doanh được miễn thuế, những cơ sở có tổng doanh thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh trong năm dương lịch từ 100 triệu đồng trở xuống thuộc diện không phải nộp thuế GTGT và không phải nộp thuế TNCN.
• Ngưỡng doanh thu chịu thuế: Khi tổng doanh thu trong năm dương lịch đạt trên 100 triệu đồng, hộ kinh doanh bắt buộc phải kê khai và nộp thuế trên toàn bộ doanh thu phát sinh trong năm, chứ không chỉ nộp phần doanh thu vượt ngưỡng.

Bên cạnh thuế GTGT và TNCN, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm phải nộp lệ phí môn bài định kỳ hàng năm căn cứ theo Nghị định 139/2016/NĐ-CP và Nghị định 22/2020/NĐ-CP:

Công thức và ví dụ tính thuế thực tế cho cửa hàng bán lẻ

Để xác định chính xác số tiền thuế phải nộp vào ngân sách nhà nước, hộ kinh doanh áp dụng công thức tính toán tiêu chuẩn dựa trên doanh thu ghi nhận thực tế:

• Công thức tính thuế GTGT: Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x 1%.
• Công thức tính thuế TNCN: Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x 0,5%.
• Tổng số thuế phải nộp: Tổng thuế = (Doanh thu x 1,5%) + Lệ phí môn bài tương ứng.

Ví dụ minh họa thực tế năm 2026:

Cửa hàng Bách hóa Minh Long hoạt động theo hình thức hộ kinh doanh cá thể tại Hà Nội. Trong năm 2026, cửa hàng ghi nhận tổng doanh thu bán hàng thực tế qua hệ thống máy tính tiền là 1,8 tỷ đồng. Nghĩa vụ thuế của cửa hàng Minh Long trong năm 2026 được tính toán cụ thể như sau:

• Số thuế GTGT phải nộp: 1.800.000.000 x 1% = 18.000.000 đồng.
• Số thuế TNCN phải nộp: 1.800.000.000 x 0,5% = 9.000.000 đồng.
• Lệ phí môn bài bậc 1: 1.000.000 đồng (áp dụng cho mức doanh thu trên 500 triệu đồng/năm).
• Tổng nghĩa vụ thuế cả năm 2026: 18.000.000 + 9.000.000 + 1.000.000 = 28.000.000 đồng.

Thuế suất bán buôn bán lẻ đối với doanh nghiệp thương mại

Các doanh nghiệp thương mại hoạt động dưới hình thức Công ty TNHH hoặc Công ty Cổ phần thực hiện mua bán buôn, bán lẻ hàng hóa sẽ áp dụng phương pháp khấu trừ thuế và chịu sự điều chỉnh của hai loại thuế trọng yếu gồm thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp.

Thuế giá trị gia tăng GTGT theo phương pháp khấu trừ

Khác với hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ cố định trên doanh thu, doanh nghiệp thương mại xác định số thuế GTGT phải nộp theo nguyên tắc khấu trừ:

Số thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra - Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

Trong đó, mức thuế suất thuế GTGT đầu ra khi bán buôn, bán lẻ phụ thuộc vào danh mục mặt hàng cụ thể theo quy định của Luật Thuế Giá trị gia tăng số 13/2008/QH12 (cùng các luật sửa đổi, bổ sung):

• Mức thuế suất chuẩn 10%: Áp dụng cho phần lớn các mặt hàng tiêu dùng, mỹ phẩm, quần áo thời trang, đồ gia dụng, thiết bị công nghệ, điện tử, điện máy trong chu trình phân phối thương mại.
• Chính sách giảm thuế GTGT xuống 8%: Áp dụng cho các nhóm hàng hóa đang chịu thuế suất 10% thuộc diện được giảm 2% thuế GTGT theo các Nghị quyết hỗ trợ phục hồi kinh tế của Quốc hội và Nghị định hướng dẫn của Chính phủ (ngoại trừ các nhóm ngành như viễn thông, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản, kim loại và sản phẩm từ kim loại đúc sẵn, sản phẩm khai khoáng).
• Mức thuế suất ưu đãi 5%: Áp dụng cho nhóm hàng hóa thiết yếu phục vụ đời sống và sản xuất như nước sạch, nông sản, lâm sản, thủy sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường, thiết bị y tế chuyên dụng, thuốc chữa bệnh, giáo cụ học tập.
• Mức thuế suất 0%: Áp dụng đối với hàng hóa thương mại xuất khẩu ra nước ngoài hoặc bán vào khu phi thuế quan theo đúng quy định hải quan.

Thuế thu nhập doanh nghiệp TNDN trên lợi nhuận thuần

Thuế thu nhập doanh nghiệp là loại thuế trực thu tính trên phần lợi nhuận ròng của doanh nghiệp sau khi đã lấy tổng doanh thu trừ đi toàn bộ chi phí sản xuất, kinh doanh hợp lý, hợp lệ:

Thuế TNDN phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất thuế TNDN (20%)

Theo Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp số 14/2008/QH12, mức thuế suất thuế TNDN phổ thông hiện hành là 20%. Nếu trong kỳ tính thuế, hoạt động kinh doanh bị lỗ (doanh thu không bù đắp được chi phí hợp lệ), doanh nghiệp không phải nộp thuế TNDN và được chuyển số lỗ này sang các năm tiếp theo theo quy định (thời gian chuyển lỗ không quá 5 năm liên tục).

Một thách thức lớn trong nghiệp vụ bán buôn, bán lẻ là quản lý chi phí giá vốn hàng bán (COGS). Toàn bộ hàng hóa mua vào bắt buộc phải có hóa đơn giá trị gia tăng hợp pháp, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (đối với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên) và hợp đồng mua bán đầy đủ.

Nếu doanh nghiệp nhập hàng trôi nổi không có hóa đơn chứng từ, khoản chi phí mua hàng này sẽ bị cơ quan thuế loại khỏi chi phí được trừ, dẫn đến số thuế TNDN bị truy thu rất lớn đi kèm các khoản phạt nặng.

Lệ phí môn bài doanh nghiệp theo vốn điều lệ

Mức lệ phí môn bài áp dụng đối với tổ chức kinh doanh thương mại được căn cứ vào vốn điều lệ ghi trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định tại Nghị định 139/2016/NĐ-CP và Nghị định 22/2020/NĐ-CP:

Nghĩa vụ thuế giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp bán lẻ

Việc lựa chọn mô hình hộ kinh doanh cá thể hay thành lập doanh nghiệp thương mại có tác động trực tiếp đến số tiền thuế phải nộp, chế độ kế toán và khả năng mở rộng quy mô kinh doanh bán buôn, bán lẻ.

Bảng đối chiếu chi tiết 6 tiêu chí nghĩa vụ thuế

Dưới đây là bảng phân tích so sánh toàn diện giữa hai mô hình để người kinh doanh có cái nhìn tổng quan trước khi thiết lập hoạt động thương mại:

Khuyến nghị lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp

Từ bảng đối chiếu trên, người kinh doanh có thể đưa ra quyết định phù hợp dựa trên đặc thù khách hàng mục tiêu và biên độ lợi nhuận:

• Mô hình hộ kinh doanh cá thể: Phù hợp khi quy mô kinh doanh bán lẻ đơn lẻ, vốn đầu tư vừa phải, khách hàng mua sắm chủ yếu là người tiêu dùng cá nhân (B2C) không có nhu cầu lấy hóa đơn đỏ khấu trừ thuế. Tỷ lệ thuế 1,5% trên doanh thu giúp chủ cửa hàng dễ tính toán chi phí, không chịu áp lực kiểm toán sổ sách kế toán phức tạp.
• Mô hình doanh nghiệp thương mại: Phù hợp khi cơ sở hướng đến bán buôn số lượng lớn (B2B), cung cấp hàng hóa cho các công ty, siêu thị, cơ quan nhà nước đòi hỏi hóa đơn GTGT đầu vào để khấu trừ thuế. Ngoài ra, với những ngành hàng bán buôn có biên lợi nhuận mỏng (chỉ từ 3% đến 5%), việc đóng thuế 20% trên lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp tối ưu hơn rất nhiều so với việc nộp 1,5% cố định trên tổng doanh thu khổng lồ của mô hình hộ kinh doanh.

Quy định về hóa đơn điện tử bán buôn bán lẻ từ năm 2026

Bước sang năm 2026, cơ quan thuế đẩy mạnh áp dụng công nghệ số và liên kết dữ liệu ngân hàng để minh bạch hóa toàn bộ dòng tiền lưu thông trong ngành bán buôn, bán lẻ hàng hóa.

Lộ trình chuyển đổi sang kê khai doanh thu thực tế

Chính sách quản lý thuế năm 2026 định hướng từng bước xóa bỏ hình thức thuế khoán cào bằng đối với các hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ có quy mô lớn, địa điểm kinh doanh cố định hoặc chuỗi cửa hàng. Thay vào đó, hộ kinh doanh phải áp dụng phương pháp kê khai theo định kỳ tháng hoặc quý:

• Lập và lưu trữ sổ sách kế toán: Trong quy trình quản lý cửa hàng bán lẻ chuẩn mực, hộ kinh doanh bắt buộc phải mở sổ theo dõi doanh thu bán hàng, sổ theo dõi chi phí mua hàng và sổ kho theo đúng biểu mẫu hướng dẫn tại Thông tư 88/2021/TT-BTC.
• Căn cứ tính thuế theo doanh thu thực tế: Tiền thuế phải nộp được tính chính xác dựa trên doanh số bán ra thực tế từng ngày ghi nhận trên hệ thống, chấm dứt hoàn toàn tình trạng thỏa thuận mức khoán thấp hơn thực tế phát sinh.
• Đối soát dữ liệu thanh toán không dùng tiền mặt: Mọi giao dịch chuyển khoản ngân hàng, quét mã QR thanh toán đều được đồng bộ đối chiếu với tờ khai thuế định kỳ nhằm ngăn chặn hành vi giấu doanh thu.

Bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền

Căn cứ theo quy định tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC, các doanh nghiệp và hộ kinh doanh hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ hàng hóa trực tiếp đến người tiêu dùng thuộc diện bắt buộc phải triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế.

Quy định về hóa đơn điện tử từ máy tính tiền có những điểm đặc thù cần nắm vững:

• Xuất hóa đơn theo từng lần bán: Mỗi giao dịch phát sinh tại quầy thu ngân đều phải in phiếu xuất hóa đơn điện tử trao cho khách hàng ngay tại thời điểm bán, bất kể giá trị đơn hàng lớn hay nhỏ.
• Không bắt buộc định danh khách lẻ: Đối với khách hàng cá nhân mua lẻ không có nhu cầu lấy hóa đơn để khấu trừ thuế, hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền không bắt buộc phải ghi tên, địa chỉ, mã số thuế hay số căn cước công dân của người mua.
• Truyền nhận dữ liệu tự động cuối ngày: Toàn bộ dữ liệu hóa đơn phát sinh trong ngày được các giải pháp như phần mềm quản lý bán hàng mã hóa và tự động truyền gửi an toàn về cổng tiếp nhận dữ liệu của Tổng cục Thuế theo định dạng chuẩn XML.

Nắm vững thuế suất bán buôn bán lẻ với tỷ lệ 1,5% đối với hộ kinh doanh và 10% GTGT kèm 20% TNDN đối với doanh nghiệp là nền tảng giúp chủ cơ sở chủ động tài chính. Bước sang năm 2026, việc kiểm soát hóa đơn đầu vào hợp pháp, xuất hóa đơn máy tính tiền từng lần và duy trì sổ sách kế toán minh bạch chính là chìa khóa để vận hành an toàn, tối ưu chi phí và phát triển kinh doanh bền vững.