Chính thức xóa bỏ thuế khoán 2026: 5 việc hộ kinh doanh cần làm ngay

---

Xóa bỏ thuế khoán từ năm 2026 đánh dấu bước chuyển căn bản trong cách quản lý hộ kinh doanh, khi doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế đều được xác định theo thực tế thay vì mức ấn định. Từ việc phân nhóm doanh thu, bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, ghi chép sổ sách theo Thông tư 88 cho đến lựa chọn mô hình tiếp tục là hộ kinh doanh hay chuyển đổi lên doanh nghiệp, mỗi thay đổi đều tác động trực tiếp đến chi phí và tính pháp lý trong vận hành.

1. Chính thức xóa bỏ thuế khoán từ 01/01/2026

Từ ngày 01/01/2026, hệ thống thuế đối với hộ kinh doanh (HKD) tại Việt Nam sẽ bước vào một kỷ nguyên mới. Theo lộ trình tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị và các sửa đổi quan trọng trong Luật Quản lý thuế, phương pháp thuế khoán sẽ chính thức bị bãi bỏ để chuyển sang quản lý theo thực tế kinh doanh.

Thay đổi lớn nhất mà mọi chủ hộ cần lưu ý chính là việc phân loại HKD dựa trên 4 ngưỡng doanh thu để áp dụng các chế độ thuế và kế toán khác nhau:

Việc xóa bỏ thuế khoán nhằm mục tiêu đưa hoạt động kinh doanh về đúng bản chất "lời ăn lỗ chịu" và minh bạch hóa nền kinh tế:

• Tính thuế trên thu nhập thực tế: HKD có quy mô lớn (Nhóm 3, 4) sẽ có thêm lựa chọn tính thuế theo phương pháp: (Doanh thu - Chi phí) x Thuế suất thay vì chỉ tính trên doanh thu như trước. Điều này giúp HKD không bị tình trạng "thuế ăn vào vốn" khi kinh doanh gặp khó khăn.

• Số hóa toàn diện: 100% HKD nộp thuế theo phương pháp kê khai phải sử dụng hóa đơn điện tử giúp cơ quan thuế kiểm soát dòng tiền và ngăn chặn hóa đơn khống.

• Đồng bộ mã số thuế: Mã số thuế của HKD sẽ được chuyển đổi sang sử dụng số định danh cá nhân (theo Căn cước công dân) giúp tinh giản thủ tục hành chính.

Chính thức xóa bỏ hình thức thuế khoán từ 01/01/2026

2. Danh sách 5 việc hộ kinh doanh cần làm ngay để thích nghi xóa bỏ thuế khoán

Việc xóa bỏ thuế khoán đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh (HKD) phải tự chịu trách nhiệm về số liệu của mình. Để chuyển đổi mượt mà, chủ hộ cần thực hiện ngay 5 bước chuẩn bị sau:

2.1. Rà soát doanh thu thực tế để xác định nhóm quản lý

Việc đầu tiên và quan trọng nhất là bạn cần tổng kết chính xác doanh thu trung bình tháng/năm hiện tại. Dựa trên biểu đồ 4 ngưỡng doanh thu mới năm 2026 (dưới 500 triệu, từ 500 triệu - 3 tỷ, trên 3 tỷ và trên 50 tỷ) bạn sẽ biết mình thuộc diện được miễn thuế hoàn toàn hay bắt buộc phải thực hiện sổ sách, kế toán. Việc xác định sai nhóm có thể dẫn đến việc chuẩn bị thừa hoặc thiếu các thủ tục pháp lý cần thiết.

2.2. Hệ thống hóa toàn bộ chứng từ đầu vào

Khác với thuế khoán (nộp theo mức ấn định), phương pháp kê khai cho phép bạn có thể được tính thuế dựa trên lợi nhuận (nếu chọn phương pháp hỗn hợp). Do đó, mọi chi phí mua hàng hóa, nguyên vật liệu, tiền thuê mặt bằng... đều phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Bạn nên bắt đầu thói quen yêu cầu người bán cung cấp hóa đơn điện tử ngay từ bây giờ để không bị mất đi quyền lợi giảm trừ chi phí sau này.

2.3. Đăng ký và làm quen với hóa đơn điện tử (HĐĐT)

Từ năm 2026, HĐĐT là "giấy thông hành" bắt buộc cho các hộ thuộc diện kê khai. Nếu bạn vẫn đang sử dụng hóa đơn giấy hoặc bán hàng không hóa đơn, hãy liên hệ ngay với các đơn vị cung cấp giải pháp HĐĐT. Việc làm quen với thao tác xuất hóa đơn trên điện thoại hoặc máy tính sẽ giúp bạn tránh sai sót khi bước vào giai đoạn áp dụng chính thức, đồng thời giúp minh bạch hóa doanh thu với cơ quan thuế.

2.4. Thiết lập hệ thống sổ sách theo Thông tư 88

Thông tư 88/2021/TT-BTC quy định rất rõ về 5 loại sổ kế toán mà HKD kê khai phải có (Sổ chi tiết doanh thu, sổ chi tiết vật liệu, sổ chi phí sản xuất kinh doanh...). Thay vì đợi đến năm 2026, bạn nên bắt đầu ghi chép thử nghiệm. Nếu quy mô lớn, việc thuê một kế toán bán thời gian hoặc sử dụng dịch vụ kế toán thuế để chuẩn bị các mẫu biểu này là một khoản đầu tư xứng đáng để tránh các khoản phạt hành chính về sau.

2.5. Cập nhật thông tin mã số thuế theo CCCD gắn chip

Trong lộ trình số hóa, mã số thuế của HKD sẽ được đồng bộ với số định danh cá nhân. Bạn cần kiểm tra lại thông tin đăng ký thuế hiện tại của mình đã khớp với dữ liệu trên CCCD gắn chip hay chưa. Nếu có sai lệch, hãy chủ động thực hiện thay đổi thông tin để quy trình nộp thuế điện tử và tra cứu thông tin sau này được thông suốt, tránh các rắc rối về định danh pháp lý.

Danh sách 5 việc hộ kinh doanh cần làm ngay để thích nghi

3. Hướng dẫn thủ tục hành chính: Chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai

Việc chuyển đổi từ phương pháp khoán sang kê khai không chỉ đơn thuần là nộp một tờ đơn, mà là một quy trình chuẩn bị về mặt pháp lý và kỹ thuật. Dưới đây là lộ trình 8 bước chi tiết mà hộ kinh doanh cần thực hiện để hoàn tất chuyển đổi trước thềm năm 2026:

Bước 1: Rà soát điều kiện thực tế

Chủ hộ cần xác định mình thuộc diện bắt buộc kê khai (doanh thu trên ngưỡng miễn thuế hoặc quy mô lớn) hay tự nguyện kê khai để xuất hóa đơn cho khách hàng.

Bước 2: Thay đổi thông tin đăng ký thuế (Mẫu 08-MST)

Đây là bước pháp lý quan trọng nhất. Bạn nộp tờ khai điều chỉnh, bổ sung thông tin đăng ký thuế theo mẫu 08-MST ban hành kèm theo Thông tư 105/2020/TT-BTC. Tại mục phương pháp tính thuế, bạn tích chọn chuyển sang "Phương pháp kê khai".

Bước 3: Mua chữ ký số (USB Token hoặc chữ ký số từ xa)

Để nộp tờ khai và xuất hóa đơn điện tử, HKD bắt buộc phải có chữ ký số. Bạn có thể mua từ các nhà cung cấp như VNPAY, VNPT, Viettel, FPT, BKAV...

Bước 4: Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử (Mẫu 01/ĐKTĐ-HĐĐT)

Sau khi được chấp nhận mẫu 08-MST, bạn gửi Tờ khai đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử đến cơ quan thuế qua cổng thông tin điện tử. Trong vòng 1 ngày làm việc, cơ quan thuế sẽ gửi thông báo chấp nhận hoặc từ chối.

Bước 5: Lựa chọn phần mềm hóa đơn điện tử và kế toán

HKD kê khai cần có phần mềm để khởi tạo hóa đơn và ghi chép sổ sách theo Thông tư 88/2021/TT-BTC. Hãy ưu tiên các đơn vị cung cấp giải pháp tích hợp cả hai để tiết kiệm chi phí và thời gian nhập liệu.

Bước 6: Thực hiện hủy hóa đơn giấy hoặc hóa đơn cũ (nếu có)

Nếu trước đó hộ kinh doanh đang sử dụng hóa đơn do cơ quan thuế cấp lẻ hoặc hóa đơn tự in cũ, bạn phải thực hiện thủ tục tiêu hủy và nộp báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn lên cơ quan thuế.

Bước 7: Thiết lập hệ thống sổ sách kế toán

Bắt đầu mở và ghi chép 5 loại sổ bắt buộc: Sổ chi tiết doanh thu; Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa; Sổ chi phí sản xuất, kinh doanh; Sổ theo dõi tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế; Sổ theo dõi thanh toán tiền lương.

Bước 8: Nộp tờ khai thuế định kỳ

Sau khi hoàn tất chuyển đổi, HKD sẽ nộp tờ khai thuế GTGT và TNCN theo quý (hoặc theo tháng nếu doanh thu rất lớn). Thời hạn nộp tờ khai quý là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên quý tiếp theo.

Hướng dẫn thủ tục hành chính: Chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai

>>> Xem thêm: Cách tính thuế hộ kinh doanh 2026: Kê khai và nộp thuế đúng quy định

4. Phương án chuyển đổi mô hình kinh doanh sau xóa bỏ thuế khoán

Khi thuế khoán bị xóa bỏ và yêu cầu về sổ sách, hóa đơn trở nên khắt khe hơn, ranh giới giữa "Hộ kinh doanh kê khai" và "Doanh nghiệp" trở nên rất mong manh. Chủ hộ cần cân nhắc kỹ hai phương án sau để tối ưu hóa thuế và chi phí vận hành:

Phương án 1: Duy trì mô hình Hộ kinh doanh (HKD) theo phương pháp kê khai

Đây là lựa chọn phù hợp cho các hộ có quy mô vừa, nhân sự ít (dưới 10 người) và chưa có ý định mở rộng chuỗi.

• Ưu điểm: Thủ tục quản lý vẫn đơn giản hơn doanh nghiệp; không phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) mà chỉ nộp thuế GTGT và TNCN theo biểu phí lũy tiến hoặc tỷ lệ trên doanh thu; chưa bắt buộc phải có kế toán trưởng có bằng cấp.

• Nhược điểm: Chủ hộ vẫn chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các khoản nợ của hộ kinh doanh.

Phương án 2: Chuyển đổi lên mô hình Doanh nghiệp (TNHH hoặc Cổ phần)

Nếu hộ kinh doanh của bạn có doanh thu lớn (trên 3 tỷ/năm) hoặc cần giao dịch với các đối tác lớn, việc lên doanh nghiệp là bước đi tất yếu.

Ưu điểm:

• Trách nhiệm hữu hạn: Bạn chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn điều lệ đã đăng ký, bảo vệ tài sản cá nhân an toàn hơn.

• Ưu đãi thuế: Doanh nghiệp mới chuyển đổi từ HKD thường được miễn/giảm thuế TNDN trong những năm đầu và miễn lệ phí môn bài.

• Dễ huy động vốn: Dễ dàng vay vốn ngân hàng hoặc xuất hóa đơn khấu trừ (VAT 10%) giúp khách hàng doanh nghiệp ưu tiên lựa chọn bạn hơn.

Nhược điểm: Phải tuân thủ chuẩn mực kế toán khắt khe hơn, cần có nhân sự kế toán chuyên nghiệp và các báo cáo tài chính hàng năm.

5. Giải pháp công nghệ số sau xóa bỏ thuế khoán

Việc chuyển sang phương pháp kê khai đồng nghĩa với việc "chia tay" thói quen ghi chép sổ tay hay tính toán thủ công. Để đáp ứng các yêu cầu khắt khe về tính minh bạch của cơ quan thuế từ năm 2026, hộ kinh doanh cần trang bị cho mình bộ công cụ công nghệ "3 trong 1" sau đây:

5.1. Phần mềm hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền

Đây là yêu cầu bắt buộc đối với các hộ kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống, bán lẻ, thuốc tây hay vui chơi giải trí. Khác với hóa đơn điện tử thông thường, giải pháp này cho phép bạn xuất hóa đơn ngay khi khách hàng thanh toán, dữ liệu được truyền trực tiếp đến cơ quan thuế theo thời gian thực. Việc này giúp HKD tránh được rủi ro bị xử phạt vì không xuất hóa đơn hoặc xuất hóa đơn sai thời điểm.

5.2. Phần mềm kế toán chuyên biệt cho hộ kinh doanh (Thông tư 88)

Nhiều chủ hộ lo lắng về việc phải thuê kế toán riêng, tuy nhiên các phần mềm kế toán hiện đại hiện nay đã được thiết kế cực kỳ đơn giản. Các công cụ này giúp bạn:

• Tự động ghi chép 5 loại sổ sách bắt buộc (Sổ doanh thu, sổ chi phí, sổ vật tư...).

• Tự động tổng hợp dữ liệu để lập tờ khai thuế GTGT và TNCN hàng quý chỉ với vài cú click chuột.

• Cảnh báo khi có sự sai lệch giữa hóa đơn đầu vào và đầu ra.

5.3. Phần mềm quản lý bán hàng tích hợp hệ sinh thái thuế

Một phần mềm quản lý bán hàng (POS) tốt sẽ đóng vai trò là "trái tim" của cửa hàng. Không chỉ giúp kiểm kho, quản lý nhân viên và doanh thu, các phần mềm này hiện nay đã tích hợp sẵn với cả hóa đơn điện tử và chữ ký số. Thay vì phải nhập liệu trên nhiều hệ thống, bạn chỉ cần thực hiện thao tác bán hàng, hệ thống sẽ tự động trừ kho và khởi tạo dữ liệu thuế tương ứng.

5.4. Chữ ký số từ xa (Remote Signing)

Thay vì sử dụng USB Token truyền thống (dễ thất lạc hoặc hỏng hóc), HKD nên ưu tiên sử dụng chữ ký số từ xa. Giải pháp này cho phép bạn ký hóa đơn, ký tờ khai thuế ngay trên điện thoại thông minh mọi lúc mọi nơi mà không cần cắm thiết bị vào máy tính, rất phù hợp với các chủ hộ thường xuyên không có mặt tại cửa hàng.

6. Phần mềm quản lý bán hàng POS365 - chìa khóa minh bạch thuế

Trong bối cảnh thuế khoán bị xóa bỏ, gánh nặng về chi phí phần mềm và hạ tầng công nghệ là nỗi lo lớn nhất của các hộ kinh doanh. Để giải quyết triệt để vấn đề này, POS365 đã hợp tác cùng VNPAY triển khai chương trình ưu đãi "khủng" nhất từ trước đến nay, hỗ trợ toàn diện cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp trong suốt 3 năm (áp dụng đến hết 31/12/2028).

Khi sử dụng dịch vụ thanh toán số của VNPAY tích hợp trên phần mềm bán hàng POS365, hộ kinh doanh sẽ nhận được bộ đặc quyền 7 trong 1, giúp tối ưu hóa mọi khâu quản lý và kê khai thuế:

• Không giới hạn số lượng hóa đơn điện tử: Sử dụng VNPAY-Invoice mà không lo về số lượng hóa đơn phát sinh hàng tháng.

• Không giới hạn lượt ký chữ ký số: Tích hợp giải pháp VNPAY-CA HSM giúp chủ hộ thực hiện ký số tờ khai và hóa đơn mọi lúc mọi nơi.

• Không giới hạn lưu trữ dữ liệu: Hóa đơn được lưu trữ an toàn trong 10 năm trên hệ thống VNPAY Cloud.

• Không giới hạn dịch vụ truyền nhận: Miễn phí hoàn toàn dịch vụ truyền nhận dữ liệu lên cơ quan Thuế (VNPAY-TVAN).

• Không giới hạn lượt cài đặt PhonePOS: Biến điện thoại thông minh thành máy quẹt thẻ tiện lợi.

• Không giới hạn số lượng hợp đồng điện tử: Hỗ trợ quản lý giao dịch qua VNeDOC.

• Tặng bộ phần mềm quản lý bán hàng & kê khai thuế: Tích hợp đầy đủ tính năng sổ sách kế toán theo Thông tư 88 giúp bạn minh bạch tài chính 100%.

Phần mềm quản lý bán hàng POS365 - chìa khóa minh bạch thuế

Việc chính thức xóa bỏ thuế khoán vào năm 2026 không còn là viễn cảnh xa xôi mà đã trở thành lộ trình bắt buộc để hiện đại hóa nền kinh tế. Dù ban đầu sẽ có những bỡ ngỡ về thủ tục hành chính hay cách thức quản lý sổ sách nhưng đây chính là cơ hội "vàng" để các hộ kinh doanh nâng tầm chuyên nghiệp, minh bạch tài chính và bền vững hơn trong tương lai.

Đừng để đến sát "giờ G" mới bắt đầu thay đổi. Hãy chủ động rà soát doanh thu, chuẩn bị hồ sơ chuyển đổi và tận dụng ngay những giải pháp công nghệ miễn phí như POS365 và VNPAY để quá trình chuyển giao trở nên nhẹ nhàng nhất. Chúc các chủ hộ kinh doanh sớm thích nghi và bứt phá mạnh mẽ trong kỷ nguyên quản lý mới!