Câu chuyện kinh doanh

Trên thị trường thế giới đã có hàng loạt các thương vụ mua bán sáp nhập đình đám mà người tiêu dùng có thể nhận thấy. Ví dụ như Công ty Antel - nhà cung cấp dịch vụ wifi sáp nhập với Công ty TPG Capital và Goldman Sachs; thương vụ Microsoft và Yahoo; hai đại gia ngân hàng ABN Amro của Hà Lan và  Barclays PLC của Anh,....

M&A là gì? Quy trình và các thương vụ M&A tại Việt Nam

Tất cả những thương vụ trên được gọi là M&A. Vậy thực chất M&A là gì? Quy trình M&A như thế nào? Tất cả sẽ được POS365 giới thiệu ngay trong nội dung dưới đây.

I. Tìm hiểu M&A là gì?

M&A là tên viết tắt của cụm từ Mergers (Sáp nhập) và Acquisitions (Mua lại). Đây là hoạt động giành quyền kiểm soát doanh nghiệp thông qua hình thức sáp nhập hoặc mua lại giữa hai hay nhiều doanh nghiệp nhằm sở hữu một hoặc toàn bộ doanh nghiệp đó.

M&A là gì?

M&A là hoạt động giành quyền kiểm soát doanh nghiệp qua hình thức mua bán - sáp nhập

Hình thức sáp nhập (Mergers) là sự liên kết giữa các doanh nghiệp có cùng quy mô và họ thành lập một doanh nghiệp với tư cách pháp nhân mới. Doanh nghiệp sáp nhập sẽ có quyền kiểm soát và sở hữu toàn bộ tài sản, lợi ích cùng nghĩa vụ sẵn có của doanh nghiệp bị sáp nhập.

Hình thức mua lại (Acquisitions) là hoạt động mua lại các doanh nghiệp nhỏ và yếu hơn của doanh nghiệp lớn mà giữ tư cách pháp nhân cũ. Doanh nghiệp mua được quyền sở hữu hợp pháp với doanh nghiệp được mua.

Lợi ích của M&A đó là giúp doanh nghiệp mở rộng thị phần, mang lại hiệu quả trong việc kinh doanh, tinh chỉnh số lượng nhân viên, giảm bớt chi phí phát sinh không cần thiết,....

Các hình thức M&A phổ biến gồm: Góp vốn trực tiếp vào doanh nghiệp; mua lại phần vốn góp hoặc cổ phần. Ngoài ra còn có: Sáp nhập doanh nghiệp; hợp nhất doanh nghiệp và chia; tách doanh nghiệp.

II. Các hình thức M&A

Hoạt động sáp nhập và mua lại được phân loại theo tính chất của việc sáp nhập. Hiện nay có 3 hình thức M&A cơ bản, đó là M&A theo chiều ngang, M&A theo chiều dọc và M&A kết hợp.

Các hình thức M&A

Hiện nay có 3 hình thứ Mua bán - Sáp nhập doanh nghiệp phổ biến

2.1. M and A theo chiều ngang

M and A theo chiều ngang (Horizontal) là hình thức mua bán, sáp nhập giữa các doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm dịch vụ tương tự nhau trên thị trường tiêu dùng hay cùng ngành và giai đoạn sản xuất. Hầu như các công ty này đều là đối thủ cạnh tranh trực tiếp.

2.2. M and A theo chiều dọc

M and A theo chiều dọc (Vertical) là hình thức kết hợp hai công ty có cùng giá trị sản xuất cùng một dịch vụ nhưng khác nhau về giai đoạn sản xuất. Hình thức này đảm bảo cung cấp các mặt hàng thiết yếu và giảm thiểu việc gián đoạn nguồn cung. Việc này cũng giúp doanh nghiệp gia tăng lợi nhuận, giảm chi phí trung gian cùng hạn chế nguồn cung của đối thủ cạnh tranh.

2.3. M and A kết hợp (tập đoàn)

M&A kết hợp (Conglomerate)  là hình thức mua bán và sáp nhập doanh nghiệp để hình thành các tập đoàn. Việc này diễn ra giữa các doanh nghiệp có cùng một tệp khách hàng trong một ngành cụ thể, nhưng khác nhau về sản phẩm và dịch vụ. Các sản phẩm có thể bổ sung cho nhau nhưng không có cùng kỹ thuật sản xuất. Ví dụ như việc Công ty chăn ga gối đệm sáp nhập với công ty sản xuất giường ngủ, 2 loại sản phẩm phân phối ra thị trường khách hẳn nhau nhưng luôn đi cùng nhau.

III. Quy trình của một thương vụ M&A

Thương vụ M&A thường được lên kế hoạch tỉ mỉ trước khi thực hiện. Tùy theo tình hình và chiến lược của doanh nghiệp quy trình M&A lại được triển khai theo các phương hướng khác nhau. Sau đây sẽ là quy trình tổng quát của một thương vụ mua bán, sáp nhập.

3.1. Giai đoạn chuẩn bị 

Đây là giai đoạn quyết định sự thành công cho một thương vụ M&A. Cả hai bên mua và bán đều cần chuyển bị kỹ để tìm hiểu và đánh giá đối tượng trước khi giao dịch chính thức bắt đầu.

Giai đoạn chuẩn bị trong quy trình M and A

Giai đoạn chuẩn bị nắm vai trò quyết định sự thành công của thương vụ M&A

Bước 1: Tiếp cận mục tiêu

Việc tiếp cận mục tiêu có thể thông qua các khâu Marketing của bên bán,trong mạng lưới thông tin của bên mua,... Tại bước này, phạm vi tiếp cận dựa trên các đánh giá sơ bộ của bên bán sau và trước khi quyết định chuyển sang lộ trình thâu tóm:

  • Doanh nghiệp được nhắm tới phải có lĩnh vực hoạt động phù hợp với định hướng phát triển của bên mua.

  • Doanh nghiệp được nhắm tới có nguồn khách hàng, đối tác hoặc thị phần trên thị trường có thể tiếp tục khai thác.

  • Doanh nghiệp được nhắm tới sở hữu quy mô đầu tư dài hoặc trung hạn và có thể tận dụng kết quả đầu tư công nghệ, kinh nghiệm quản lý, nguồn lao động có sẵn.

  • Doanh nghiệp đó có vị thế nhất định, việc này sẽ giúp giảm thiểu chi phí ngắn hạn.

  • Doanh nghiệp được nhắm tới có lợi thế về địa lý, cơ sở hạ tầng có sẵn.

Bước 2: Báo cáo thẩm định

Sau khi hoàn tất những đánh giá sơ bộ phía trên, bên mua cần sử dụng kinh nghiệm của các đơn vị tư vấn pháp lý, tài chính để phân tích tổng thể doanh nghiệp mục tiêu. Việc này cần thiết để có thể đưa ra quyết định cuối cùng.

3.2. Giai đoạn đàm phán, thực hiện giao dịch

Đàm phán và ký hợp đồng

Khi đã có kết quả thẩm định, bên mua sẽ tiến hành xác định các loại giao dịch và quyết định thâu tóm toàn bộ hay thâu tóm một phần. Lúc này sẽ có một vài vấn đề mà bạn cần lưu ý:

  • Hiểu rõ sự khác nhau giữa "Merger" (Mua) và "Acquisition" (Sáp nhập):  Hai khái niệm này luôn song hành với nhau nhưng bản chất lại hoàn toàn khác nhau.

  • Định giá hợp lý: Hai bên mua và bán không thể gặp nhau ở giá của giao dịch. Cho nên họ thường giải quyết bằng việc thuê đơn vị thẩm định độc lập để định giá.

  • Hợp đồng cần đầy đủ, minh bạch, dữ liệu đầy đủ các tình huống: Hãy đảm bảo trong hợp đồng của đôi bên có tất cả mọi thứ cần thiết và quan trọng.


Giai đoạn đàm phán, thực hiện giao dịch

Đây là giai đoạn quyết định quyền sở hữu của bên mua với bên bán

Thủ tục pháp lý ghi nhận

Quá trình mua bán - sáp nhập doanh nghiệp chỉ được pháp luật công nhận khi hoàn thành xong các thủ tục pháp lý liên quan đến sự ghi nhận chuyển giao giữa bên mua và bên bán. Quan trọng hơn cả là các loại tài sản phải đăng ký với cơ quan có thẩm quyền. Khi hoàn tất thủ tục pháp lý, thương vụ M&A được coi như là hoàn thành.

3.3. Giai đoạn tái cơ cấu doanh nghiệp

Đây là phần thử thách mà các doanh nghiệp mua cần giải quyết để thương vụ M&A không sụp đổ. Những bất ổn sẽ dần được hiện rõ như về nhân sự, thay đổi các chính sách quản lý, mâu thuẫn về văn hóa tổ chức,...

Việc giải quyết các vấn đề pháp lý và tài chính thường được xác định và tìm hướng giải quyết từ khâu thẩm định. Nhưng bên cạnh đó còn tồn đọng nhiều vấn đề khác và việc tận dụng và khai thác chúng thế nào lại nằm ở bên mua.

IV. Các thương vụ M&A Việt Nam đình đám

Trong khoảng thời gian từ năm 2009 tới nay đã có trên 4000 thương vụ M&A tại Việt Nam có tổng giá trị lên tới hơn 50 tỷ USD. Dưới đây là những thương vụ mua bán sáp nhập đình đám nhất trong thời gian vừa qua trên thương trường Việt Nam.

4.1. Thương vụ M&A giữa ThaiBev và Sabeco

Chắc hẳn Fan bóng đá Việt Nam đặc biệt là người hâm mộ câu lạc bộ Leicester City sẽ thấy logo thương hiệu Bia Sài Gòn ở phía tay bên trái áo thi đấu của CLB này. Đây là thương vụ M&A giữa công ty nước giải khát lớn nhất Đông Nam Á ThaiBev với Tổng công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (SABECO). Thương vụ này có tổng giá trị 4,8 tỷ USD và là lớn nhất trong ngành bia Châu Á. ThaiBev hiện nay đang nắm giữ 53,59% cổ phần của Sabeco.

Thương vụ M&A giữa ThaiBev và Sabeco

Thương hiệu Bia Saigon phủ sóng giải bóng đá hấp dẫn nhất hành tinh

4.2. Thương vụ M&A giữa GIC Private Limited và Vinhomes

Tháng 4/2018, Quỹ đầu tư GIC Private Limited do Chính phủ Singapore nắm quyền đã hoàn thành thương vụ M&A với Vinhomes - Công ty thuộc tập đoàn Vingroup. Thương vụ này trong lĩnh vực bất sản mang giá trị 1,3 tỷ USD. GIC thực hiện 2 hình thức là mua cổ phần và cung cấp công cụ nợ cho Vinhomes để thực hiện các dự án.

Thương vụ M&A giữa GIC Private Limited và Vinhomes

Vinhomes ngày càng phát triển từ quỹ đầu tư của chính phủ GIC Private Limited

4.3. Thương vụ M&A giữa Central Group và Big C

Central Group là tập đoàn đến từ Thái Lan, thương vụ M&A nhằm sở hữu Big C có giá trị 1,14 tỷ USD. Trước đó, tập đoàn Thái Lan này đã mua lại cổ phần chi phối với Nguyễn Kim - hệ thống phân phối hàng điện tử hàng đầu. Tiếp đến Nguyễn Kim mua lại Zalora Việt Nam.

Thương vụ M&A giữa Central Group và Big C

Người tiêu dùng Việt Nam phải rời xa cái tên Big C quen thuộc

V. Tổng kết

Các thương vụ Mua bán và Sáp nhập luôn là việc hệ trọng của mỗi doanh nghiệp, tập đoàn. Chính vì thế họ thường lên kế hoạch và triển khai có chủ đích nhằm phát triển doanh thu của mình. Hy vọng thông tin M&A là gì? mà chúng tôi gửi đến đã giúp bạn có thêm nhiều kiến thức thú vị. Chúc bạn một ngày vui vẻ!