Năm 2026 đánh dấu sự bùng nổ mạnh mẽ của làn sóng khởi nghiệp quy mô nhỏ. Từ những tiệm cà phê "chill" trong ngõ, shop quần áo online, cho đến các cửa hàng thực phẩm sạch... mô hình hộ kinh doanh gia đình (Hộ kinh doanh cá thể) vẫn là lựa chọn tối ưu nhất nhờ sự linh hoạt, thủ tục đơn giản và chế độ kế toán gọn nhẹ. Tuy nhiên, với những người lần đầu bước chân vào thương trường, "ma trận" thủ tục hành chính vẫn là một rào cản lớn. Bài viết này sẽ là cuốn cẩm nang toàn diện, hướng dẫn bạn quy trình đăng ký kinh doanh chuẩn xác nhất theo quy định pháp luật hiện hành năm 2026.
1. Xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình ở đâu?
“Xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình ở đâu?” là câu hỏi phổ biến nhất và cũng là bước đầu tiên bạn cần xác định chính xác để tránh nộp hồ sơ sai địa chỉ. Khác với việc thành lập công ty (phải nộp tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh/thành phố), thẩm quyền cấp giấy phép cho Hộ kinh doanh thuộc về cấp Quận/Huyện.
1.1 Cơ quan tiếp nhận hồ sơ trực tiếp
Theo quy định tại Nghị định 01/2021/NĐ-CP (vẫn là văn bản pháp lý nòng cốt áp dụng cho năm 2026), cơ quan có thẩm quyền giải quyết thủ tục đăng ký hộ kinh doanh là Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện. Cụ thể, bạn cần đến nộp hồ sơ tại:
- Phòng Tài chính - Kế hoạch thuộc Ủy ban nhân dân (UBND) Quận, Huyện, Thị xã, hoặc Thành phố thuộc tỉnh nơi bạn đặt địa điểm kinh doanh.
- Bộ phận Một cửa (Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả thủ tục hành chính): Tại hầu hết các quận/huyện hiện nay, bạn sẽ nộp hồ sơ tại quầy "Đăng ký kinh doanh" của bộ phận Một cửa, thay vì lên trực tiếp phòng Tài chính - Kế hoạch.
Ví dụ:
- Nếu bạn mở quán phở tại Quận Cầu Giấy (Hà Nội), bạn nộp hồ sơ tại Bộ phận Một cửa UBND Quận Cầu Giấy.
- Nếu bạn mở tạp hóa tại Huyện Bình Chánh (TP.HCM), bạn đến UBND Huyện Bình Chánh.
1.2 Đăng ký kinh doanh trực tuyến (Online) – Xu hướng 2026
Trong năm 2026, việc chuyển đổi số đã được đẩy mạnh. Bạn hoàn toàn có thể (và được khuyến khích) xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình bằng cách nộp hồ sơ trực tuyến để tiết kiệm thời gian chờ đợi.
- Cổng Dịch vụ công Quốc gia: Truy cập dichvucong.gov.vn, chọn thủ tục "Đăng ký thành lập hộ kinh doanh".
- Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp Tỉnh/Thành phố: Ví dụ, tại Hà Nội hoặc TP.HCM, các trang dịch vụ công địa phương đã tích hợp quy trình này rất mượt mà.
- Lưu ý quan trọng: Dù nộp online, sau khi có thông báo hồ sơ hợp lệ, bạn vẫn cần mang bản gốc (giấy tờ tùy thân) đến cơ quan chức năng để đối chiếu và nhận Giấy chứng nhận bản cứng (tùy quy định từng địa phương).
Đăng ký giấy phép kinh doanh trực tuyến
2. Điều kiện để được cấp giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
Không phải ai cũng có thể đăng ký hộ kinh doanh, và không phải tên gọi nào cũng được chấp nhận. Để tránh bị trả hồ sơ, bạn cần đáp ứng đủ các điều kiện sau:
2.1 Đối tượng đăng ký
Người đứng tên đăng ký kinh doanh phải thuộc một trong hai trường hợp:
- Cá nhân: Là công dân Việt Nam, đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ (tinh thần minh mẫn, không bị hạn chế năng lực hành vi).
- Thành viên hộ gia đình: Một nhóm người trong gia đình ủy quyền cho một thành viên làm đại diện đứng tên.
Những ai KHÔNG được đăng ký?
- Người chưa thành niên, người bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự.
- Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù.
- Chủ doanh nghiệp tư nhân (nếu bạn đã là chủ một Doanh nghiệp tư nhân, bạn không được đứng tên hộ kinh doanh nữa).
Những đối tượng đủ điều kiện đăng ký kinh doanh hộ gia đình
2.2 Quy định về tên Hộ kinh doanh
Tên hộ kinh doanh năm 2026 vẫn phải tuân thủ cấu trúc nghiêm ngặt:
{Tên Hộ kinh doanh} = {Hộ kinh doanh} + {Tên riêng}
- Tên riêng: Không được sử dụng từ ngữ, ký hiệu vi phạm truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức và thuần phong mỹ tục của dân tộc.
- Không được trùng lặp: Tên riêng không được trùng với tên riêng của hộ kinh doanh đã đăng ký trong phạm vi cùng một quận/huyện.
- Cấm sử dụng từ gây nhầm lẫn: Không được sử dụng các từ "Công ty", "Doanh nghiệp" trong tên gọi để tránh gây hiểu lầm về loại hình pháp lý.
Ví dụ:
- Đúng: Hộ kinh doanh Tiệm Bánh Mì Ngon, Hộ kinh doanh Nguyễn Văn A.
- Sai: Cửa hàng Bánh Mì Ngon (thiếu cụm "Hộ kinh doanh"), Hộ kinh doanh Công ty Bánh Mì (thừa từ "Công ty").
2.3 Ngành nghề kinh doanh
Bạn phải ghi ngành, nghề kinh doanh trên giấy đề nghị đăng ký. Hệ thống ngành nghề kinh tế Việt Nam (VSIC) là chuẩn mực để tra cứu.
- Ngành nghề phải không thuộc danh mục cấm đầu tư kinh doanh.
- Đối với ngành nghề kinh doanh có điều kiện (ví dụ: spa, karaoke, cầm đồ...), bạn được quyền đăng ký nhưng phải đảm bảo đủ điều kiện trước khi đi vào hoạt động chính thức.
3. Bộ hồ sơ đăng ký kinh doanh hộ gia đình cần chuẩn bị (Mới nhất 2026)
Đây là phần quan trọng nhất. Một bộ hồ sơ xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình đầy đủ, sắp xếp khoa học sẽ giúp cán bộ thụ lý hồ sơ duyệt nhanh hơn. Dưới đây là checklist chi tiết:
3.1 Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh
Đây là tờ khai quan trọng nhất. Bạn sử dụng mẫu tại Phụ lục III-1 (Ban hành kèm theo Thông tư 01/2021/TT-BKHĐT). Nội dung cần kê khai chính xác:
- Tên hộ kinh doanh dự kiến.
- Địa chỉ địa điểm kinh doanh (Ghi rõ số nhà, ngách, hẻm, đường, phố...).
- Ngành, nghề kinh doanh (Nên ghi chi tiết, ví dụ: "Bán lẻ thực phẩm", "Dịch vụ ăn uống").
- Số vốn kinh doanh (Vốn điều lệ): Bạn tự kê khai và tự chịu trách nhiệm. Mẹo: Nên kê khai mức vốn phù hợp với thực tế, không quá thấp (khó tạo uy tín) nhưng cũng không cần quá cao "ảo" vì không ảnh hưởng nhiều đến thuế môn bài như doanh nghiệp.
- Thông tin chủ hộ (Họ tên, ngày sinh, số CMND/CCCD, địa chỉ thường trú).
3.2 Giấy tờ pháp lý cá nhân (Sao y công chứng)
Bạn cần chuẩn bị bản sao hợp lệ (chứng thực tại UBND phường/xã hoặc Văn phòng công chứng) của một trong các giấy tờ sau:
- Thẻ căn cước công dân (CCCD) gắn chip.
- Chứng minh nhân dân (còn thời hạn).
- Hộ chiếu (Passport) còn hiệu lực.
Lưu ý: Nếu hộ kinh doanh do một nhóm thành viên gia đình góp vốn thành lập, cần nộp bản sao giấy tờ pháp lý của tất cả các thành viên đó.
3.3 Biên bản họp nhóm thành viên (Nếu có)
Nếu bạn mở cửa hàng cùng vợ/chồng hoặc anh chị em trong gia đình và muốn tất cả cùng đứng tên sở hữu (đồng chủ sở hữu), bạn cần có biên bản họp nhóm cá nhân về việc thành lập hộ kinh doanh. Trong biên bản này cần thống nhất việc bầu ra một người làm đại diện pháp luật trước cơ quan nhà nước.
3.4 Văn bản ủy quyền (Nếu có)
Nếu các thành viên gia đình cùng thành lập, cần có Văn bản ủy quyền của các thành viên còn lại cho một thành viên làm chủ hộ kinh doanh. Hoặc nếu chủ hộ không trực tiếp đi nộp hồ sơ mà nhờ người khác đi thay, cũng cần giấy ủy quyền và giấy tờ tùy thân của người đi nộp hộ.
3.5 Giấy tờ chứng minh địa điểm kinh doanh (Tùy địa phương)
Theo luật, hồ sơ nộp ban đầu không bắt buộc phải có Hợp đồng thuê nhà hoặc Sổ đỏ (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất). Tuy nhiên, trên thực tế năm 2026, để tránh tình trạng đăng ký địa chỉ ma, nhiều quận/huyện tại Hà Nội và TP.HCM yêu cầu xuất trình bản sao Hợp đồng thuê nhà hoặc Sổ đỏ (mượn nhà) để đối chiếu.
Lời khuyên: Hãy chuẩn bị sẵn 01 bản sao hợp đồng thuê nhà/mượn nhà/sổ đỏ để kẹp vào hồ sơ cho chắc chắn.
Bộ hồ sơ đăng ký kinh doanh hộ gia đình
4. Quy trình 3 bước đăng ký hộ kinh doanh cá thể
Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, bạn thực hiện theo quy trình chuẩn hóa sau đây:
Bước 1: Nộp hồ sơ
Bạn mang toàn bộ hồ sơ đến bộ phận Một cửa UBND cấp huyện nơi đặt địa điểm kinh doanh.
- Nộp lệ phí đăng ký (nếu nộp trực tiếp).
- Chuyên viên sẽ kiểm tra đầu mục hồ sơ. Nếu đủ, họ sẽ xuất Giấy biên nhận và hẹn ngày trả kết quả.
Bước 2: Thẩm định hồ sơ
Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện sẽ thẩm định:
- Tên hộ kinh doanh có bị trùng không?
- Ngành nghề có bị cấm không?
- Thông tin cá nhân có khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư không?
Bước 3: Nhận kết quả
Đến ngày hẹn trên giấy biên nhận, bạn cầm giấy biên nhận và CMND/CCCD đến nhận kết quả.
- Trường hợp hợp lệ: Bạn nhận Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
- Trường hợp không hợp lệ: Bạn nhận Thông báo sửa đổi, bổ sung hồ sơ. Trong thông báo sẽ ghi rõ sai ở đâu, thiếu gì để bạn về làm lại.
Ba bước đăng ký kinh doanh hộ gia đình
5. Thời gian giải quyết và lệ phí quy định
Rất nhiều người lo lắng về việc bị "ngâm" hồ sơ hoặc chi phí bôi trơn. Tuy nhiên, thủ tục hành chính năm 2026 đã rất minh bạch.
- Thời gian giải quyết: Theo quy định, thời gian giải quyết là 03 ngày làm việc (không tính Thứ 7, Chủ nhật và ngày Lễ). Nếu sau 03 ngày làm việc mà không nhận được kết quả hoặc thông báo sửa đổi, bạn có quyền khiếu nại.
- Lệ phí nhà nước: Lệ phí đăng ký thành lập: 100.000 VNĐ/lần. Phí cung cấp thông tin (nếu cần): Tùy theo quy định địa phương (thường không đáng kể).
Lưu ý: Lệ phí này nộp tại cơ quan đăng ký kinh doanh, có biên lai thu tiền. Ngoài khoản này, bạn không phải nộp thêm khoản nào khác cho thủ tục cấp phép.
6. Những thủ tục bắt buộc sau khi có giấy phép (Hậu kiểm)
Nhận được giấy phép kinh doanh chưa phải là xong. Để vận hành hợp pháp và tránh bị cơ quan Thuế hay quản lý thị trường phạt, bạn bắt buộc phải hoàn tất các bước sau:
6.1 Đăng ký Mã số thuế cá nhân/Hộ kinh doanh
Hiện nay, mã số trên Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh cũng chính là Mã số thuế của hộ. Tuy nhiên, bạn cần mang Giấy phép này ra Chi cục Thuế quản lý địa bàn (Quận/Huyện) để thực hiện thủ tục đăng ký thuế ban đầu trong vòng 10 ngày kể từ ngày ghi trên giấy phép.
6.2 Treo biển hiệu
Bạn bắt buộc phải treo biển hiệu tại địa điểm kinh doanh. Biển hiệu phải bao gồm các nội dung tối thiểu:
- Tên Hộ kinh doanh (đúng theo giấy phép).
- Địa chỉ kinh doanh.
- Số điện thoại.
- Cơ quan cấp giấy phép (ví dụ: UBND Quận X).
Mức phạt nếu không treo biển hiệu: Từ 10.000.000đ - 15.000.000đ (theo quy định xử phạt hành chính mới).
6.3 Nghĩa vụ về Thuế (Quan trọng)
Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán.
- Lệ phí môn bài:
- Doanh thu trên 500 triệu/năm: 1.000.000 VNĐ/năm.
- Doanh thu trên 300 - 500 triệu/năm: 500.000 VNĐ/năm.
- Doanh thu trên 100 - 300 triệu/năm: 300.000 VNĐ/năm.
Tin vui: Hộ kinh doanh mới thành lập thường được miễn lệ phí môn bài năm đầu tiên.
- Thuế GTGT và Thuế TNCN:
- Nếu doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống: KHÔNG phải nộp thuế GTGT và TNCN.
- Nếu doanh thu trên 100 triệu đồng/năm: Phải nộp thuế tính theo tỷ lệ % trên doanh thu (Mức % tùy ngành nghề, ví dụ bán lẻ hàng hóa là 1% GTGT + 0,5% TNCN).
Xem thêm: Từ 2026, hộ kinh doanh được miễn thuế trong các trường hợp nào?
6.4 Xin các loại "Giấy phép con" (Nếu kinh doanh ngành có điều kiện)
Nếu bạn kinh doanh các ngành nghề đặc thù, Giấy phép kinh doanh hộ gia đình chỉ là điều kiện cần. Bạn cần điều kiện đủ là các giấy phép con:
- Kinh doanh ăn uống, thực phẩm: Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện An toàn thực phẩm.
- Nhà nghỉ, cầm đồ, karaoke: Giấy chứng nhận đủ điều kiện về An ninh trật tự; Giấy chứng nhận Phòng cháy chữa cháy.
- Spa, thẩm mỹ: Chứng chỉ hành nghề của kỹ thuật viên, giấy phép đủ điều kiện hoạt động của Sở Y tế (nếu có xâm lấn).
7. Giải đáp thắc mắc thường gặp (FAQs)
Câu hỏi số 1: Tôi có hộ khẩu ở quê (Hải Phòng) nhưng muốn mở cửa hàng ở Hà Nội thì đăng ký ở đâu?
=>>> Đáp: Bạn đăng ký tại Hà Nội (nơi đặt cửa hàng). Pháp luật không yêu cầu bạn phải có hộ khẩu thường trú tại nơi kinh doanh. Tuy nhiên, bạn cần có giấy đăng ký tạm trú (KT3) hoặc xác nhận cư trú tại Hà Nội để thuận tiện cho việc kê khai thuế sau này.
Câu hỏi số 2: Một người được mở mấy hộ kinh doanh?
=>>> Đáp: Theo quy định mới nhất, một cá nhân chỉ được đứng tên duy nhất 01 Hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc. Nếu bạn muốn mở thêm cửa hàng thứ 2, thứ 3... bạn phải lựa chọn:
-
Đóng cửa hộ cũ để mở hộ mới.
-
Hoặc giải thể hộ kinh doanh để thành lập Công ty (Doanh nghiệp), sau đó mở các Chi nhánh/Địa điểm kinh doanh trực thuộc công ty.
Câu hỏi số 3: Bán hàng online có cần đăng ký hộ kinh doanh không?
=>>> Đáp: Có. Nếu bạn kinh doanh online thường xuyên, liên tục và có quy mô xác định (có kho hàng, có doanh thu ổn định), bạn vẫn phải đăng ký kinh doanh. Các sàn thương mại điện tử (Shopee, TikTok Shop...) năm 2026 đang siết chặt việc yêu cầu Mã số thuế của người bán, nên việc đăng ký hộ kinh doanh là bắt buộc để buôn bán lâu dài.
Câu hỏi số 4: Nếu kinh doanh thua lỗ có phải đóng thuế không?
=>>> Đáp: Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp Khoán doanh thu, tức là cơ quan thuế sẽ ấn định mức doanh thu dự kiến của bạn. Nếu bạn chứng minh được doanh thu thực tế dưới 100 triệu/năm hoặc tạm ngừng kinh doanh (có thông báo), bạn sẽ không phải nộp thuế GTGT và TNCN.
Giải đáp thắc mắc các vấn đề về đăng ký kinh doanh cho hộ gia đình
Việc tìm hiểu xin giấy phép kinh doanh hộ gia đình ở đâu và nắm rõ thủ tục pháp lý là bước đệm vững chắc nhất cho hành trình khởi nghiệp của bạn trong năm 2026. Hãy bắt tay vào chuẩn bị hồ sơ ngay hôm nay. Chỉ với 100.000 VNĐ lệ phí và 3 ngày chờ đợi, bạn sẽ có tư cách pháp nhân đầy đủ để yên tâm phát triển kinh doanh, xây dựng thương hiệu và gia tăng thu nhập cho gia đình.
