Trọn bộ phần mềm và giải pháp hóa đơn điện tử miễn phí đến hết 2028 Xem chi tiết
So sánh 4 cách tính giá vốn hàng tồn kho cho cửa hàng bán lẻ

So sánh 4 cách tính giá vốn hàng tồn kho cho cửa hàng bán lẻ

Doanh thu & dòng tiền 20/11/2026 13 phút đọc POS365 4

Khi nhập hàng nhiều đợt với giá biến động, chọn sai cách tính giá vốn dễ làm sai lãi gộp và lệch sổ cuối kỳ. Bài viết so sánh cụ thể 4 cách tính giá vốn hàng tồn kho chuẩn 2026, lý giải việc bỏ LIFO và cách tính trên POS365.

4 cách tính giá vốn hàng tồn kho phổ biến trong ngành bán lẻ

Chọn đúng cách tính giá vốn hàng tồn kho giúp tính sát tiền vốn hàng bán và lãi gộp từng đợt. Dưới đây là cách tính cùng ưu, nhược điểm của 4 phương pháp chính.

Phương pháp thực tế đích danh cho hàng giá trị cao

Phương pháp này tính giá vốn từng sản phẩm theo đúng giá nhập của mã riêng (Serial, IMEI, số khung, số máy hoặc mã lô).

  • Ưu điểm về độ chính xác: Phản ánh chuẩn tiền vốn và lãi gộp từng đơn hàng, không tính gộp giá giữa các đợt nhập, phù hợp hàng giá trị cao.
  • Nhược điểm khi áp dụng đại trà: Phải quét đúng mã riêng lúc nhập kho và bán ra, dễ làm chậm quầy thu ngân nếu có hàng nghìn mã nhỏ lẻ.

Phương pháp nhập trước xuất trước FIFO cho hàng hạn dùng ngắn

FIFO tính hàng nhập trước sẽ bán trước; hết lô cũ mới lấy đơn giá lô sau nên hàng tồn cuối kỳ sát giá nhập mới nhất.

  • Ưu điểm với hàng dễ hết hạn: Khớp quy trình bán hàng cũ trước cho thực phẩm, mỹ phẩm, nhà thuốc và giữ giá tồn cuối kỳ sát thị trường.
  • Nhược điểm khi giá nhập tăng: Giá vốn tính theo lô cũ giá rẻ khiến lãi gộp trên sổ cao hơn phần tiền lời thực tế còn lại sau khi chi tiền nhập bù hàng mới.

Phương pháp bình quân gia quyền cuối kỳ chốt theo tháng

Phương pháp này tính một đơn giá chung vào cuối tháng hoặc cuối quý: (Giá trị tồn đầu kỳ + Tổng giá trị nhập) / (Số lượng tồn đầu kỳ + Tổng số lượng nhập).

  • Ưu điểm đơn giản hóa sổ sách: Chỉ tính một lần cuối kỳ, tránh giá vốn nhảy đột ngột giữa các đợt nhập và khớp cách chốt sổ của hộ kinh doanh.
  • Nhược điểm thiếu số liệu tức thời: Trong tháng, chủ cửa hàng không thấy ngay giá vốn và lãi gộp từng ngày để điều chỉnh giá bán.

Phương pháp bình quân gia quyền liên hoàn theo từng lần nhập

Phương pháp này tính lại đơn giá ngay sau mỗi phiếu nhập: (Giá trị tồn trước nhập + Giá trị lô mới) / (Số lượng tồn trước nhập + Số lượng mới nhập).

  • Ưu điểm theo dõi lãi lỗ mỗi ngày: Cập nhật ngay giá vốn, tiền hàng tồn và lãi gộp sau từng hóa đơn bán ra, giúp giá vốn ổn định qua các đợt nhập.
  • Nhược điểm nếu tính thủ công: Khó tự tính tay khi nhập hàng liên tục trong ngày; cần phần mềm tự động cập nhật và lập đủ phiếu nhập trước khi bán.

Ngoài ra, Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC còn có Phương pháp giá bán lẻ (giá bán trừ tỷ lệ lãi gộp, dùng cho siêu thị lớn). Chủ cửa hàng nên kết hợp phương pháp phù hợp cùng cách quản lý hàng tồn kho chống thất thoát để giữ lợi nhuận.

So sánh 4 cách tính giá vốn qua ví dụ nhập bán 20 ngày

Ví dụ: Trong 20 ngày, cửa hàng bán 1 mã hàng giá 160.000đ/sản phẩm. Tổng hàng có 32 sản phẩm (vốn 3.760.000đ), bán 22 sản phẩm thu 3.520.000đ, tồn cuối 10 sản phẩm.

  • Ngày 01/05 tồn đầu kỳ: 10 sản phẩm giá 100.000đ/sản phẩm, tổng vốn 1.000.000đ.
  • Ngày 05/05 nhập đợt 1: Nhập 10 sản phẩm giá 120.000đ/sản phẩm, tổng 1.200.000đ.
  • Ngày 10/05 bán đợt 1: Bán 12 sản phẩm giá 160.000đ/sản phẩm, thu 1.920.000đ.
  • Ngày 15/05 nhập đợt 2: Nhập 12 sản phẩm giá 130.000đ/sản phẩm, tổng 1.560.000đ.
  • Ngày 20/05 bán đợt 2: Bán 10 sản phẩm giá 160.000đ/sản phẩm, thu 1.600.000đ.

Bảng so sánh kết quả 4 cách tính (Tổng giá vốn xuất + Tồn cuối kỳ = 3.760.000đ):

Phương pháp tính giá vốnGiá vốn đợt 1Giá vốn đợt 2Tổng giá vốn xuấtTồn cuối kỳLãi gộp
Nhập trước - Xuất trước (FIFO)1.240.000đ
(10x100.000đ + 2x120.000đ)
1.220.000đ
(8x120.000đ + 2x130.000đ)
2.460.000đ1.300.000đ
(10x130.000đ)
1.060.000đ
Bình quân gia quyền liên hoàn1.320.000đ
(12x110.000đ)
1.220.000đ
(10x122.000đ)
2.540.000đ1.220.000đ
(10x122.000đ)
980.000đ
Bình quân gia quyền cuối kỳ1.410.000đ
(12x117.500đ)
1.175.000đ
(10x117.500đ)
2.585.000đ1.175.000đ
(10x117.500đ)
935.000đ
Thực tế đích danh (Giả định xuất)1.360.000đ
(4x100.000đ + 8x120.000đ)
1.220.000đ
(2x100.000đ + 2x120.000đ + 6x130.000đ)
2.580.000đ1.180.000đ
(4x100.000đ + 6x130.000đ)
940.000đ

Qua bảng trên, chủ cửa hàng cần lưu ý 3 điểm sau:

  • Lãi gộp chênh lệch hơn 13%: Cùng bán 22 sản phẩm thu 3.520.000đ nhưng lãi gộp từ 935.000đ (Bình quân cuối kỳ) đến 1.060.000đ (FIFO). Không nên đổi cách tính giữa kỳ gây sai lệch số liệu so sánh.
  • Lãi gộp trên sổ cao nhất khi dùng FIFO: Đợt 1 tính xuất hết 10 sản phẩm giá cũ 100.000đ nên lãi gộp đạt 1.060.000đ dù giá nhập lô mới đã lên 130.000đ/sản phẩm.
  • Bình quân liên hoàn sát từng lần nhập: Sau ngày 05/05 đơn giá vốn là 110.000đ/sản phẩm, sau ngày 15/05 lên 122.000đ/sản phẩm. Lãi gộp 980.000đ phản ánh sát giá nhập hằng ngày.

Quy định kế toán thuế 2026 và lý do bỏ phương pháp LIFO

Ngoài quản lý tiền hàng, cách tính giá vốn phải tuân thủ quy định kế toán và hóa đơn, chứng từ thuế hiện hành từ năm 2026.

Vì sao quy định kế toán Việt Nam không áp dụng LIFO?

Dù Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02, Quyết định 149/2001/QĐ-BTC) từng nêu Nhập sau, xuất trước (LIFO), quy định hiện hành đã bỏ hẳn cách này để hợp chuẩn quốc tế (IAS 2). Cả Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC từ 2026) lẫn Khoản 8 Điều 22 Thông tư 133/2016/TT-BTC cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đều không cho phép dùng LIFO.

Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC chỉ chấp nhận 5 cách: Thực tế đích danh, Bình quân gia quyền, FIFO, Giá bán lẻ và Chi phí chuẩn (theo định mức). Hai lý do bỏ LIFO gồm:

  • Làm sai lệch lãi gộp và tồn kho: Khi giá nhập tăng, LIFO tính bán lô mới giá cao trước khiến lãi trong kỳ giảm, còn hàng tồn cuối kỳ ghi theo giá cũ lỗi thời.
  • Phân biệt lấy hàng trong kho và ghi sổ: Nhân viên vẫn có thể lấy thùng hàng mới ở trên ra bán trước cho tiện, nhưng không được dùng LIFO trên sổ kế toán.

Quy định sổ sách và chứng từ giá vốn cho hộ kinh doanh 2026

Để chi phí giá vốn hợp lệ khi quyết toán thuế từ 2026, hộ kinh doanh cần tuân thủ 4 quy định sau:

  • 7 mẫu sổ kế toán từ 01/01/2026: Thông tư 152/2025/TT-BTC (thay thế Thông tư 88/2021/TT-BTC) quy định 7 mẫu sổ (Mẫu số S1a-HKD đến S3a-HKD); mỗi nhóm hộ chỉ mở sổ theo cách tính thuế. Hộ nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % và TNCN theo thu nhập tính thuế (Điều 6) mở Mẫu số S2d-HKD tính bình quân cuối kỳ rồi chuyển sang Mẫu số S2c-HKD.
  • Ngưỡng thuế và chi phí được trừ: Theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP từ 01/01/2026), hộ doanh thu từ 01 tỷ đồng/năm trở xuống không chịu thuế GTGT và không phải nộp thuế TNCN; thủ tục kê khai theo Thông tư 18/2026/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 50/2026/TT-BTC từ 13/05/2026). Theo Điều 6 Nghị định 68/2026/NĐ-CP, giá vốn được trừ cần hóa đơn, chứng từ hợp pháp và thanh toán không dùng tiền mặt cho từng lần từ 05 triệu đồng trở lên.
  • Hóa đơn điện tử và lưu trữ chứng từ: Tuân thủ Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (Điều 13, 26 từ 01/01/2026; toàn văn từ 01/07/2026), Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC. Hộ doanh thu trên 01 tỷ đồng/năm bắt buộc dùng hóa đơn điện tử có mã hoặc từ máy tính tiền (Điểm d Khoản 1 Điều 6 Nghị định 254/2026/NĐ-CP) và lưu trữ đủ theo Khoản 1 Điều 5 Nghị định 254/2026/NĐ-CP cùng Luật Kế toán số 88/2015/QH13 (sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15).
  • Xử phạt vi phạm sổ sách và hóa đơn: Sai phạm về lập, ghi chép, lưu trữ sổ sách kế toán bị xử phạt theo Nghị định 41/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 132/2026/NĐ-CP từ 21/05/2026). Sai phạm về kê khai thuế và hóa đơn bị xử phạt theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP và Nghị định 291/2026/NĐ-CP).

Cách chọn phương pháp tính giá vốn cho 5 mô hình bán lẻ

Mỗi ngành hàng có tốc độ bán và biến động giá khác nhau nên không có công thức chung. Bảng sau gợi ý cách chọn cho 5 mô hình bán lẻ.

Mô hình cửa hàng bán lẻĐặc thù hàng hóa và biến động giáPhương pháp phù hợpLưu ý kiểm soát vận hành
Tạp hóa, siêu thị mini (hàng tiêu dùng nhanh)Nhiều mã hàng quay vòng nhanh, giá khuyến mãi đổi liên tục.Bình quân gia quyền liên hoàn (đối chiếu cuối kỳ khi chốt sổ S2d-HKD).Nhập đủ phiếu kèm chiết khấu ngay khi nhận hàng.
Mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, nhà thuốcCần kiểm soát chặt số lô và hạn sử dụng từng đợt.FIFO theo lô và hạn dùng (hoặc Bình quân liên hoàn kèm cảnh báo sắp hết hạn).Ưu tiên bán lô sắp hết hạn trước để giảm hủy hàng.
Thời trang, giày dép, phụ kiện theo mùaNhiều mẫu mã, màu sắc, kích cỡ, giá nhập đổi theo đợt.Bình quân gia quyền liên hoàn theo từng mã màu, kích cỡ.Tách riêng màu, size để kiểm soát mức lãi khi giảm giá cuối mùa.
Điện máy, điện thoại, xe máy, trang sứcĐơn giá cao, cần tra cứu nguồn gốc và bảo hành riêng.Thực tế đích danh (Serial/IMEI, số khung số máy).Đối chiếu đúng mã riêng (Serial/IMEI) trên phiếu xuất khi giao khách.
Chuỗi cửa hàng bán lẻ quy mô lớnDanh mục lớn, mức lãi gộp ổn định theo từng nhóm hàng.Bình quân liên hoàn hoặc Phương pháp giá bán lẻ (Thông tư 99/2025/TT-BTC).Đồng bộ điều chuyển kho giữa tổng kho và các chi nhánh.

Trên thị trường, KiotViet mặc định giá vốn trung bình kèm Serial/IMEI, Sapo dùng bình quân liên hoàn kèm Serial/IMEI, còn MISA hỗ trợ đủ 4 cách tính giá vốn theo quy định kế toán. Chủ cửa hàng có thể xem thêm bài review phần mềm quản lý bán hàng tốt nhất hiện nay trước khi chọn.

Cách tính giá vốn bình quân liên hoàn trên POS365

Để xem giá vốn và lãi gộp hằng ngày thay vì đợi cuối tháng, chủ cửa hàng có thể dùng phần mềm quản lý bán hàng POS365 với 4 điểm sau:

  • 3 tùy chọn phương thức tính giá vốn trên POS365: Vào Tổng quan, chọn bánh xe Cài đặt, mở Thiết lập tính năng và chọn Phương thức tính giá vốn. Giá vốn trung bình (khuyên dùng) tự tính bình quân liên hoàn sau mỗi phiếu nhập hoặc lần nhập hàng từ file Excel; Giá nhập cuối lấy theo lô gần nhất nên giá vốn dễ tăng giảm mạnh; Cố định giữ nguyên giá tự đặt.
  • 3 nguyên tắc giữ giá vốn chuẩn xác: Cộng phí vận chuyển và trừ chiết khấu thương mại trên phiếu nhập trước khi lưu. Tránh để thu ngân bán khi chưa lập phiếu nhập (bán âm kho), đồng thời lập phiếu trả hàng đúng giá nhập gốc để không lệch bình quân tồn kho.
  • Quản lý hàng bằng mã vạch, thuộc tính và nhiều chi nhánh: Quét mã vạch nhanh, phân nhóm theo màu sắc, kích cỡ, dung lượng, lô hàng kèm cảnh báo sắp hết hạn. POS365 lưu lịch sử mua theo số điện thoại khách để bảo hành, đổi trả tại quầy và đồng bộ tồn kho nhiều chi nhánh tức thời.
  • Bán ổn định khi mất mạng và sẵn 7 sổ Thông tư 152/2025/TT-BTC: Thu ngân vẫn tạo đơn, in hóa đơn khi mất mạng và hệ thống tự đồng bộ giá vốn lúc có lại. Cả 5 gói miễn phí kê khai thuế, đủ 7 mẫu sổ (Mẫu số S1a-HKD đến S3a-HKD), kết nối hóa đơn điện tử VNPAY-Invoice, chữ ký số VNPAY-CA HSM và lưu trữ VNPAY Cloud 10 năm.

CHỐT GIÁ VỐN CHUẨN XÁC: NHẬN PHẦN MỀM BÁN HÀNG & THUẾ SỐ 0 ĐỒNG

Tính giá vốn thủ công dễ làm sai lệch số liệu lãi gộp và kế hoạch dòng tiền cuối tháng. Phần mềm quản lý bán hàng POS365 tự động cập nhật bình quân liên hoàn sau mỗi phiếu nhập.

Đồng hành cùng chủ cửa hàng bán lẻ tối ưu chi phí, POS365 triển khai hai nhóm gói linh hoạt từ bán tại quầy đến xuất hóa đơn điện tử máy tính tiền.

Gói phần mềm & Thuế số 0 đồng đến 31/12/2028

Miễn phí phần mềm POS365 đến hết 31/12/2028 và bộ giải pháp Thuế số 0 đồng khi đăng ký đồng thời VNPAY-QR, miễn phí giao dịch VNPAY-QR cho đơn dưới 200.000đ. Cửa hàng chủ động chọn dùng, không giao dịch VNPAY-QR không phát sinh phí.

Gói trả phí nhân đôi thời hạn 24 - 48 tháng

Mua 1 tặng 1 (24 tháng chỉ 1.950.000đ, ~81.250đ/tháng) hoặc Mua 2 dùng 4 (48 tháng chỉ 3.900.000đ). Gói POS365 CĐS tặng thêm 10.000 - 20.000 hóa đơn điện tử máy tính tiền và chữ ký số đến hết 31/12/2028.

Quyền lợi cả 5 gói: Tích hợp sẵn miễn phí công cụ lập tờ khai gửi cơ quan thuế và đủ 7 mẫu sổ theo Thông tư 152/2025/TT-BTC.

Gọi hotline 1900 4515, nhấn Gọi lại cho tôi hoặc nhắn Zalo ở góc màn hình để nhận tư vấn gói phù hợp.

Câu hỏi thường gặp về cách tính giá vốn hàng tồn kho

Giải đáp 4 thắc mắc phổ biến của chủ cửa hàng về cách tính giá vốn.

Cửa hàng bán lẻ có được tự ý đổi cách tính giá vốn không?

Không, cửa hàng phải dùng thống nhất một cách tính cho từng nhóm hàng suốt năm tài chính. Nếu muốn đổi khi sang năm tài chính mới, doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC phải giải trình lý do và mức ảnh hưởng trên Thuyết minh báo cáo tài chính, còn hộ kinh doanh phải áp dụng và ghi chép nhất quán theo Mẫu số S2d-HKD.

Giá vốn trên POS365 có khớp sổ S2d-HKD của hộ kinh doanh không?

Không hoàn toàn trùng khớp (kể cả số chốt cuối tháng) nếu giá nhập đổi nhiều lần xen kẽ đơn bán ra. POS365 tính bình quân liên hoàn sau mỗi phiếu nhập để xem lãi hằng ngày, còn Mẫu số S2d-HKD (Thông tư 152/2025/TT-BTC) tính bình quân cuối kỳ rồi chuyển sang Mẫu số S2c-HKD; POS365 tích hợp sẵn bộ 7 mẫu sổ Thông tư 152/2025/TT-BTC.

Xếp kệ theo FIFO nhưng tính giá vốn bình quân được không?

Có, cửa hàng có thể xếp hàng nhập trước ra ngoài kệ để bán trước, đồng thời tính giá vốn theo bình quân liên hoàn. Xếp kệ FIFO là cách sắp hàng thực tế giúp giảm hàng sắp hết hạn, còn bình quân gia quyền là cách tính giá vốn trên sổ.

Phí vận chuyển và chiết khấu nhập hàng có tính vào giá vốn không?

Có, phí vận chuyển, bốc dỡ lúc mua được cộng vào giá vốn, còn chiết khấu thương mại (khoản giảm giá khi nhập hàng) được trừ khỏi giá trị lô nhập. Theo Điều 6 Nghị định 68/2026/NĐ-CP, chi phí được trừ cần đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp (lưu trữ đúng Nghị định 254/2026/NĐ-CP) và chứng từ không dùng tiền mặt cho từng lần từ 05 triệu đồng trở lên.

Chọn đúng cách tính giá vốn hàng tồn kho theo đặc thù sản phẩm và giữ thống nhất cả năm tài chính giúp chủ cửa hàng biết rõ lãi thật. Kết hợp phần mềm tự tính giá vốn với hóa đơn, chứng từ hợp lệ chuẩn 2026 giúp sổ sách luôn minh bạch.

Chia sẻ:

Bài viết liên quan

Các bài viết cùng danh mục bạn có thể quan tâm.

Bộ giải pháp POS365

Đề nghị nhập chính xác thông tin để POS365 có thể liên hệ và hỗ trợ anh/chị sử dụng phần mềm.
Xin cảm ơn!
Chat Zalo Gọi lại cho tôi
Kết nối qua Zalo OA

Hỗ trợ khách hàng POS365 — 24/7

Mã QR Zalo Official Account POS365

Mở ứng dụng Zalo trên điện thoại,
chọn Quét mã QR để kết nối.